Nafaka, mahkeme kararında öngörülmüşse her yıl belirlenen oranda kendiliğinden artar; karar böyle bir hüküm içermiyorsa artırım davası açmak gerekir. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre tarafların mali durumu değişirse veya hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması istenebilir.
Hesaplama
Kararınızda artış oranı yazıyorsa (TÜFE, ÜFE veya sabit oran) onu kullanın. Karar artış öngörmüyorsa tutar kendiliğinden artmaz; artırım davası açılması gerekir.
Nafaka kendiliğinden artar mı?
Yalnızca mahkeme kararında böyle bir hüküm varsa artar. Uygulamada kararlara “her yıl TÜFE oranında artırılmasına” biçiminde hükümler konur; bu durumda yeni tutar için dava açmaya gerek kalmaz.
Kararda artış hükmü yoksa nafaka yıllarca aynı kalır. Bu hâlde nafaka alacaklısının artırım davası açması gerekir.
Artış hükmü bulunan kararlarda da koşullar esaslı biçimde değişmişse ayrıca artırım davası açılabilir; endeks artışı her zaman gerçek ihtiyacı karşılamayabilir.
Artırım davası hangi hâllerde açılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat biçimindeki nafakanın artırılması istenebilir.
Çocuğun okula başlaması, sağlık giderlerinin artması, nafaka yükümlüsünün gelirinin yükselmesi ve paranın alım gücünün düşmesi en sık kabul edilen sebeplerdir.
Dava aile mahkemesinde açılır; nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu kabul edilir. Artış, kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur.
Nafaka ödenmezse ne yapılır?
Nafaka kararı kesinleşmeden de icraya konulabilir. Alacaklı, ilamlı icra takibi başlatarak birikmiş ve işleyecek nafakayı talep edebilir.
Ödenmeyen nafaka için İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca şikâyet üzerine tazyik hapsi uygulanabilir. Ödeme yapıldığında hapis kararı kalkar.
Maaş haczinde nafaka alacakları dörtte birlik sınıra tabi değildir; nafaka için daha yüksek oranda kesinti yapılabilir.
Sık sorulan sorular
Nafaka her yıl otomatik artar mı?
Sadece mahkeme kararında artış hükmü varsa artar. Kararda “her yıl TÜFE oranında artırılmasına” gibi bir ifade yoksa tutar kendiliğinden değişmez; artırım davası açmak gerekir.
Artırım davası ne zaman açılabilir?
Belirli bir bekleme süresi yoktur. Tarafların ekonomik durumu değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde her zaman açılabilir; artış kural olarak dava tarihinden itibaren işler.
Nafaka artışı geriye dönük istenebilir mi?
Hayır. Artırım kararı dava tarihinden itibaren geçerlidir; dava açılmadan önceki dönemler için artırılmış nafaka talep edilemez.
Yoksulluk nafakası ne zaman sona erer?
Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Evlenmeden fiilen birlikte yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonucu bağlayıcı bir hesap değil, tahmini bir tutardır. Somut dosyada tutar; ücret ekleri, çalışma süresi, fesih şekli ve mahkemenin takdirine göre değişir.