Boşanmada maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaati zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşe; manevi tazminat ise boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eşe ödenir. Her iki talep de Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesine dayanır ve boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir.
Boşanmada tazminat hangi hükme dayanır?
Boşanma, eşlerden biri veya her ikisi için ekonomik ve manevi kayıplara yol açabilir. Türk hukuku, bu kayıpların belirli şartlarla karşılanmasını Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinde düzenlemiştir.
Maddenin birinci fıkrası maddi tazminatı, ikinci fıkrası ise manevi tazminatı düzenler. Her iki tazminatın da temel ölçütü eşlerin kusur durumudur. Kusurun tespiti, boşanma davasında toplanan delillere göre yapılır.
Tazminat talepleri boşanma davası içinde ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla da istenebilir. Ancak ayrı dava açılacaksa süre sınırına dikkat edilmelidir.
Boşanmada maddi tazminatın şartları nelerdir?
Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin birinci fıkrasına göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Maddi tazminat için öncelikle tazminat isteyen eşin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması gerekir. Eşit kusur hâlinde veya tazminat isteyen eşin daha fazla kusurlu olduğu durumlarda maddi tazminata hükmedilemez.
Mevcut menfaat, evlilik birliği içinde eşin yararlandığı bakım ve destek gibi imkânları; beklenen menfaat ise evliliğin devamı hâlinde elde edilmesi muhtemel olan imkânları ifade eder. Örneğin diğer eşin sağladığı sosyal güvenlik ve geçim desteğinin kaybı bu kapsamda değerlendirilir.
Boşanmada manevi tazminatın şartları nelerdir?
Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin ikinci fıkrasına göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir.
Manevi tazminat için tazminat isteyen eşin kişilik hakkının saldırıya uğramış olması şarttır. Fiziksel şiddet, hakaret, aldatma, aşağılayıcı davranışlar ve tehdit, kişilik hakkına saldırı olarak kabul edilen başlıca olaylardır.
Manevi tazminatta da tazminat isteyen eşin daha az kusurlu olması gerekir. Yargıtay, manevi tazminat talebinde bulunan eşin kusurlu olmaması veya diğerine göre daha az kusurlu olmasını aramaktadır. Tazminat ödeyecek eşin ise kusurlu olması gerekir.
Tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Kanunda maddi veya manevi tazminat için sabit bir miktar belirlenmemiştir. Hâkim, uygun tazminat miktarını her somut olayın özelliklerine göre takdir eder.
Takdirde tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusurların ağırlığı, evlilik süresi, kişilik hakkına yapılan saldırının niteliği ve paranın alım gücü dikkate alınır. Manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığı, ancak yaşanan manevi zararı hafifletecek düzeyde olması gerektiği kabul edilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesine göre maddi ve manevi tazminat toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenebilir. Ancak manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
Boşanma davası içinde hükmedilen tazminatlar, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle muaccel hâle gelir. Bu nedenle Yargıtay uygulamasında tazminata, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilir. Talep edilmişse faiz başlangıcı dilekçede ayrıca belirtilmelidir.
Tazminat ile nafaka birbirinden farklı kurumlardır. Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin geçiminin sağlanmasına yöneliktir ve kusur durumu farklı ölçütlerle değerlendirilir. Tazminat ise boşanmanın yol açtığı zararların karşılanmasını amaçlar. Aynı davada hem nafaka hem de maddi ve manevi tazminat birlikte talep edilebilir.
Kusurun ispatında hangi deliller kullanılır?
Tazminat talebinin kabulü, diğer eşin kusurunun ispatına bağlıdır. Bu nedenle boşanma davasında sunulan deliller, tazminat talebinin de temelini oluşturur.
Tanık beyanları, mesajlaşma kayıtları, sosyal medya yazışmaları, darp raporları, şikâyet ve soruşturma dosyaları, kusurun ispatında sıkça kullanılan delillerdir. Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller ise mahkemece değerlendirmeye alınmayabilir.
Mahkeme, her iki eşin kusurlu davranışlarını ayrı ayrı tespit eder ve bunları karşılaştırarak kusur oranını belirler. Karşı tarafın kusurlu davranışlarına dayanan eşin, kendi davranışlarının da incelenebileceğini göz önünde bulundurması gerekir.
Boşanmada tazminat davası zamanaşımı ne kadardır?
Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesine göre evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Bu süre, boşanma davasında tazminat talep edilmemiş olan eşin ayrı bir tazminat davası açabileceği süredir. Bir yıllık süre geçtikten sonra maddi ve manevi tazminat talepleri, karşı tarafın zamanaşımı itirazı üzerine reddedilir.
Anlaşmalı boşanmada ise taraflar protokolde tazminat konusunu düzenler. Protokolde tazminat talebinden feragat edilmişse, sonradan bu talebin ileri sürülmesi mümkün olmaz. Bu nedenle protokolün imzalanmadan önce dikkatle incelenmesi önemlidir.
Tazminat talebi hangi mahkemede görülür?
Boşanma davası içinde ileri sürülen tazminat talepleri, boşanma davasına bakan aile mahkemesinde görülür. Ayrı açılan tazminat davalarında da görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Boşanma davasında yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Sivas'ta ikamet eden eşler bakımından dava Sivas Aile Mahkemesi'nde açılabilir.
Tazminat talebinde istenen miktarın dilekçede belirtilmesi ve harcının yatırılması gerekir. Miktarın tam olarak belirlenemediği durumlarda belirsiz alacak davası yolu da değerlendirilebilir.
İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku.
Dayanak mevzuat
- TMK m.174 (maddi ve manevi tazminat)
- TMK m.176 (ödeme biçimi)
- TMK m.178 (zamanaşımı)
- TMK m.168 (yetkili mahkeme)
Sık sorulan sorular
Boşanmada kimler tazminat isteyebilir?
Maddi tazminatı, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaati zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş isteyebilir. Manevi tazminatı ise boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş, kusurlu olan diğer eşten talep edebilir.
Eşit kusurda tazminat istenebilir mi?
Hayır. Eşlerin eşit kusurlu olduğu durumlarda maddi ve manevi tazminata hükmedilemez. Tazminat isteyen eşin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması gerekir.
Boşandıktan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Evet. Boşanma davasında tazminat istenmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir tazminat davası açılabilir. Bu süre geçtikten sonra talep zamanaşımına uğrar.
Manevi tazminat aylık olarak ödenebilir mi?
Hayır. Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesine göre maddi tazminat toptan veya irat biçiminde ödenebilirken, manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez; manevi tazminat toptan ödenir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.