Düğünde kadına takılan ziynet eşyaları, kural olarak kadının kişisel malıdır ve boşanmada mal paylaşımına girmez. Ziynetleri eşi tarafından alınan ve geri verilmeyen kadın, aile mahkemesinde ziynet alacağı davası açarak aynen iadeyi, bu mümkün değilse bedelini isteyebilir. Davada ziynetlerin eşte kaldığını ispat yükü kural olarak kadındadır.
Ziynet eşyası nedir ve kime aittir?
Ziynet eşyası; bilezik, çeyrek ve yarım altın, kolye, küpe, yüzük gibi süs amaçlı ve değerli eşyalardır. Uygulamada en sık tartışılan ziynetler, nişan ve düğün sırasında takılan altınlardır. Boşanma sürecinde bu eşyaların kime ait olduğu sıklıkla uyuşmazlık konusu olur.
Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre düğünde kadına takılan ziynet eşyaları, kim tarafından takılmış olursa olsun kadının kişisel malı sayılır. Türk Medeni Kanunu'nun 220. maddesi, eşlerden birinin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyaları kişisel mal olarak kabul eder.
Bu nedenle ziynet eşyaları, edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamındaki mal paylaşımına dahil edilmez. Kadın, ziynetlerini boşanmadan bağımsız olarak geri isteme hakkına sahiptir.
Erkeğe takılan altınlar kimin olur?
Yargıtay uygulamasında kadına özgü ziynet eşyaları, düğünde erkeğe takılmış olsa bile kural olarak kadına ait kabul edilir. Erkeğe özgü eşyalar, örneğin saat veya kol düğmesi ise erkeğin kişisel malı sayılır. Yöresel örf ve adetlere ilişkin farklı bir uygulamanın varlığı ispatlanırsa, bu durum mahkemece dikkate alınabilir.
Ziynet eşyası davası nedir?
Ziynet eşyası davası, kadının evlilik birliği içinde eşi tarafından alınan ve kendisine geri verilmeyen ziynetlerinin iadesini talep ettiği davadır. Uygulamada bu dava ziynet alacağı davası olarak da adlandırılır.
Davada öncelikle ziynetlerin aynen iadesi istenir. Ziynetler elden çıkarılmış, bozdurulmuş veya aynen iadesi mümkün değilse, dava tarihindeki veya karar tarihine yakın bir tarihteki değeri üzerinden bedelinin ödenmesine karar verilir. Talebin terditli, yani önce aynen iade olmazsa bedel şeklinde kurulması önemlidir.
Ziynet eşyası davası, boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi boşanma davasından ayrı olarak da açılabilir. Ayrı açılması hâlinde, boşanma davasının sonucunu beklemek gerekmez.
Ziynet eşyası davasında ispat yükü kimdedir?
Ziynet davalarının en önemli konusu ispattır. Kural olarak ziynetlerin varlığını ve bunların davalı eş tarafından alındığını ya da onun zilyetliğinde kaldığını ispat yükü, davacı kadındadır.
Yargıtay, hayatın olağan akışına göre ziynetlerin kadının üzerinde olduğunu ve kadının evden ayrılırken bunları yanında götüreceğini kabul eder. Bu nedenle kadının, ziynetlerin elinden alındığını, bozdurulduğunu veya evde kaldığını somut delillerle ortaya koyması gerekir.
Buna karşılık kocanın, ziynetleri iade etme koşuluyla aldığı ispatlanırsa veya ziynetlerin evde kaldığı ve kadının bunları götürmesine engel olunduğu anlaşılırsa, kocanın iade yükümlülüğü doğar. Ziynetlerin kadının rızasıyla ve geri verilmemek üzere harcandığını ise koca ispatlamalıdır.
Ziynet davasında hangi deliller kullanılır?
Ziynetlerin varlığını ve miktarını göstermek için düğün fotoğrafları ve video kayıtları en güçlü delillerdendir. Takı merasiminin kaydı, hangi ziynetlerin takıldığını açıkça gösterebilir.
Kuyumcu fişleri, altın bozdurma işlemlerine ait belgeler, banka kayıtları ve ziynetlerin satılmasından elde edilen paranın bir araç veya ev alımında kullanıldığını gösteren kayıtlar da önemlidir. Ziynetlerin bozdurulup ortak bir amaç için kullanıldığı iddiasında, bu kayıtlar belirleyici olabilir.
Tanık beyanları da ziynet davalarında sıkça başvurulan delillerdir. Ziynetlerin eşe verildiğini, bozdurulduğunu veya evde bırakıldığını gören kişilerin tanık olarak dinlenmesi istenebilir. Tanıkların olayı doğrudan bilmesi, beyanın değerini artırır.
Ziynet eşyası davasında zamanaşımı var mı?
Ziynet eşyasının iadesine ilişkin talepler, Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesindeki on yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. Ziynetlerin aynen iadesi mülkiyet hakkına dayandığından, bu yöndeki talebin zamanaşımına uğramayacağını kabul eden görüşler de bulunmaktadır.
Uygulamada zamanaşımı süresinin başlangıcı konusunda Türk Medeni Kanunu'nun 153. maddesi de dikkate alınır. Bu maddeye göre evlilik devam ettiği sürece eşler arasında zamanaşımı işlemez. Bu nedenle süre, çoğu durumda evliliğin sona erdiği tarihten itibaren hesaplanır.
Hak kaybı yaşanmaması için boşanma sürecinde ziynet talebinin geciktirilmemesi ve delillerin erken dönemde toplanması yerinde olur.
Ziynet davası hangi mahkemede açılır?
Ziynet eşyası davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Dava boşanma davasıyla birlikte açılıyorsa, boşanma davasına bakan mahkemede görülür. Ayrı açılıyorsa genel yetki kuralı uygulanır ve dava kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Sivas'ta ikamet eden taraflar bakımından dava Sivas Aile Mahkemesi'nde görülür.
Ziynet davaları, istenen ziynetlerin değeri üzerinden nispi harca tabidir. Bu nedenle dava dilekçesinde ziynetlerin cinsi, adedi ve yaklaşık değeri ayrı ayrı gösterilmelidir.
Nişanın bozulmasında hediyeler ve takılar ne olur?
Evlilik gerçekleşmeden nişanın bozulması hâlinde durum farklıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 122. maddesine göre nişanlılar birbirlerine ve ana baba ile onlar gibi davranan kişiler nişanlılardan birine verdikleri alışılmışın dışındaki hediyeleri geri isteyebilir.
Hediye aynen mevcut değilse, geri isteme sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre yapılır. Nişanda takılan altınlar, kural olarak alışılmışın dışındaki hediyeler arasında kabul edilir ve iade talebine konu olabilir.
Nişanın bozulmasından doğan dava hakları, Türk Medeni Kanunu'nun 123. maddesi uyarınca nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bu süre ziynet davasındaki süreden çok daha kısadır.
İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku.
Dayanak mevzuat
- TMK m.220 (kişisel mallar)
- TMK m.153 (eşler arasında zamanaşımı)
- TMK m.122-123 (nişanın bozulmasında hediyeler)
- TBK m.146 (genel zamanaşımı)
Sık sorulan sorular
Düğünde takılan altınlar kime aittir?
Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre düğünde takılan kadına özgü ziynet eşyaları, kim tarafından takılmış olursa olsun kadının kişisel malıdır. Bu ziynetler boşanmada mal paylaşımına girmez; kadın bunları ayrıca geri isteyebilir.
Ziynet eşyası davasında ispat yükü kimdedir?
Kural olarak ziynetlerin varlığını ve eş tarafından alındığını ispat yükü davacı kadındadır. Düğün kayıtları, kuyumcu belgeleri, banka kayıtları ve tanık beyanları başlıca delillerdir. Ziynetlerin geri verilmemek üzere rızayla harcandığını ise erkek ispatlamalıdır.
Ziynet davası boşanma davasından ayrı açılabilir mi?
Evet. Ziynet eşyası davası boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi ayrı bir dava olarak da açılabilir. Ayrı açılan davada boşanma davasının sonucunu beklemek gerekmez; görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Bozdurulan altınların bedeli istenebilir mi?
Evet. Ziynetler bozdurulmuş veya elden çıkarılmışsa, aynen iade mümkün olmadığından ziynetlerin değeri üzerinden bedel talep edilebilir. Dilekçede önce aynen iade, bu mümkün olmazsa bedel istenmesi uygulamada tercih edilir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.