Fazla mesai ücreti, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar için normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. Saat ücreti, aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur. Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz ve ispat yükü kural olarak işçidedir.
Hesaplama
Haftalık çalışma süresi 45 saatin altında kararlaştırılmışsa, 45 saate kadarki kısım “fazla sürelerle çalışma” sayılır ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir.
Saat ücreti nasıl bulunur?
Aylık brüt ücret, otuz günlük çalışma karşılığıdır. Günlük 7,5 saat üzerinden ayda 225 saate denk geldiğinden, saat ücreti aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur.
Fazla çalışmada bu saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir. Yani her fazla saat için normal saat ücretinin 1,5 katı hesaplanır.
Ücrete fazla mesainin dahil olduğu kararlaştırılmışsa, bu ancak yılda 270 saat için geçerli sayılır; aşan kısım ayrıca ödenmelidir.
Fazla çalışma nasıl ispatlanır?
İspat yükü kural olarak işçidedir. Puantaj kayıtları, giriş çıkış kayıtları, görev yazışmaları, mesaj kayıtları ve tanık beyanları en sık kullanılan delillerdir.
İşyerinde imzalı puantaj kaydı varsa, aksinin ancak yazılı belgeyle ispatı beklenir. Tanıkla ispat hâlinde mahkeme hesaplanan tutardan hakkaniyet indirimi yapabilir.
Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve bordro imzalıysa, o dönem için ayrıca fazla mesai istenmesi güçleşir; itiraz kaydı konulması önemlidir.
Fazla çalışmanın sınırları
Fazla çalışma süresi yılda 270 saati geçemez. Bu sınırın aşılması ücret hakkını ortadan kaldırmaz; aşan çalışma da ücrete tabidir.
Fazla çalışma için işçinin onayının alınması gerekir. Gece çalışmaları, sağlık kuralları bakımından günde 7,5 saati aşamaz.
İşçi isterse fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir; bu tercih yazılı olarak belirtilmelidir.
Sık sorulan sorular
Fazla mesai saat ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt ücret 225’e bölünerek saat ücreti bulunur, bu tutarın yüzde elli fazlası fazla çalışma saat ücretidir. Toplam alacak, bu ücretin fazla çalışma saatiyle çarpımıdır.
Haftalık kaç saatten sonrası fazla mesaidir?
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Haftalık süre sözleşmeyle daha az belirlenmişse, kırk beş saate kadarki kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir.
Fazla mesai alacağında zamanaşımı kaç yıl?
Beş yıldır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur; arabuluculuk aşaması zamanaşımını durdurur.
Ücretin içinde fazla mesai var denilebilir mi?
Sözleşmede kararlaştırılmışsa yılda 270 saatlik kısım için geçerli kabul edilir. Bu sınırı aşan fazla çalışmaların ücreti ayrıca ödenmelidir.
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonucu bağlayıcı bir hesap değil, tahmini bir tutardır. Somut dosyada tutar; ücret ekleri, çalışma süresi, fesih şekli ve mahkemenin takdirine göre değişir.