2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesi, uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücüler ile alkollü sürücülerin karayolunda araç sürmesini yasaklar. Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı belirlenen sürücüye, fiili bir suç oluştursa bile idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlarda promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Son ihlalden geriye doğru beş yıl içindeki tekrarlarda hem ceza hem de geri alma süresi artar; uyuşturucu madde tespitinde ise sürücü belgesi doğrudan iptal edilir.
Promil sınırı kaçtır?
2918 sayılı Kanun'un 24/5/2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun'la değişik 48. maddesi iki ayrı sınır öngörür. Hususi otomobil kullanan sürücüler için sınır 0.50 promildir; bu değerin üzerinde araç kullandığı tespit edilen sürücü hakkında idari yaptırım uygulanır.
Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Ticari taksi, minibüs, otobüs, kamyon ve benzeri araçları kullananlar ile sürücü kursu araçlarında bu daha düşük sınır geçerlidir.
Tespit, kollukça teknik cihazlar ve test kitleri kullanılarak yapılır. 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun'la maddedeki 'teknik cihazlar' ifadesi 'teknik cihazlar/test kitleri' şeklinde genişletilmiştir.
Ölçüm yaptırmak zorunlu mu?
Kanun, kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı bir trafik kazasına karışması hâlinde muayeneye tabi tutulmasını zorunlu kılar. Teknik cihazla yapılan ölçüme itiraz eden veya ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe ya da Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlem bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 75. maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç uygulanır. Kazada kişinin ölmesi veya cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanması hâlinde de aynı yolla örnek alınır.
Ceza ve ehliyete el koyma süresi
Tespit sonucunda sınırın üzerinde alkollü olarak araç kullandığı belirlenen sürücü hakkında, fiili bir suç oluştursa bile idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Kanun metnindeki tutar 25.000 Türk lirasıdır.
Tekrar hâlinde yaptırım ağırlaşır ve ölçüt son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıllık dönemdir. Bu beş yıl içinde ikinci defasında 50.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Üç veya üçten fazlasında ise 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
Sürücü belgesinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde, belirtilen süreler geçici alma süresinin bitiminde işlemeye başlar. Kanundaki para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığı için, cezanın yazıldığı yıl bakımından güncel tutarın kontrol edilmesi gerekir.
Uyuşturucu madde tespitinde durum farklı
12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun'la değiştirilen sekizinci fıkra, uyuşturucu veya uyarıcı madde bakımından çok daha ağır bir sonuç öngörür. Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir.
Burada geri alma değil iptal söz konusudur. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır; idari yaptırım cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Belgesi bu fıkra kapsamında iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Kurslarda eğitime başlayabilmeleri için ise belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve psiko-teknik değerlendirmeden geçmeleri aranır.
Cezaya nasıl itiraz edilir?
Alkollü araç kullanma nedeniyle düzenlenen tutanak bir idari yaptırım kararıdır. Bu kararlara karşı başvuru yolu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenmiştir: karar tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
Bu süre hak düşürücüdür. Süresinde başvurulmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir ve hem para cezası hem de sürücü belgesinin geri alınması işlemi tartışılamaz hâle gelir.
Başvuruda ileri sürülebilecek hususlar genellikle usule ilişkindir: ölçüm cihazının kalibrasyon belgesinin bulunup bulunmadığı, ölçümün usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, tutanakta sürücünün aracı fiilen kullandığının tespit edilip edilmediği, tekerrür hesabının doğru yapılıp yapılmadığı. Özellikle tekerrür bakımından beş yıllık sürenin doğru hesaplanması, iki yıllık veya beş yıllık geri alma süresi uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
Suç mu, kabahat mi?
İkisi birden olabilir. Kanun, idari para cezasının 'fiili bir suç oluştursa bile' verileceğini açıkça belirtir. Alkollü araç kullanma tek başına idari yaptırım gerektiren bir kabahatken, bu hâlde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu da oluşabilir ve ayrıca ceza soruşturması yürütülür. İdari yaptırıma itiraz sulh ceza hâkimliğine, ceza soruşturması ise Cumhuriyet başsavcılığına aittir; iki süreç ayrı yürür.
Sigorta ve tazminat yönü
Alkollü araç kullanmanın en çok gözden kaçan sonucu sigorta tarafındadır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası üçüncü kişilerin zararını karşılamaya devam eder; sigortacı zarar görene ödeme yapar, ancak ödediği tutar için sürücüye rücu edebilir.
Kasko gibi isteğe bağlı sigortalarda ise poliçe genel şartları çoğu zaman alkollü araç kullanımını teminat dışında bırakır. Bu durumda araçtaki kendi hasarı sürücünün üzerinde kalır.
Kaza meydana gelmişse, 2918 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca işletenin sorumluluktan kurtulması zaten güçtür; alkol tespiti, kusur değerlendirmesinde sürücü aleyhine ağır bir unsur olarak dikkate alınır. Sivas'ta düzenlenen idari yaptırım kararlarına karşı başvuru, Sivas sulh ceza hâkimliğine yapılır.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku, Alacak Tahsili.
Dayanak mevzuat
- 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m.48 (Değişik: 24/5/2013 - 6487/19; Değişik sekizinci fıkra: 12/2/2026 - 7574/12)
- 2918 s. KTK m.86 (işletenin sorumluluktan kurtulması)
- 5271 s. Ceza Muhakemesi Kanunu m.75 (beden muayenesi ve örnek alınması)
- 5326 s. Kabahatler Kanunu m.27 (idari yaptırım kararına on beş gün içinde başvuru)
Sık sorulan sorular
Alkol sınırı kaç promil?
Hususi otomobillerde 0.50 promil. Hususi otomobil dışındaki araçları kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır.
Ehliyet ne kadar süreyle alınır?
İlk ihlalde altı ay. Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci defasında iki yıl, üç veya daha fazlasında her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
Üflemeyi reddedersem ne olur?
Ölçüme itiraz eden veya ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe ya da Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşuna götürülerek kan, tükürük veya idrar örneği alınır.
Uyuşturucu tespitinde ehliyet geri gelir mi?
Belge iptal edilir. Yeniden alabilmek için sürücü kursuna devam edip sınavda başarılı olmak gerekir; kursa başlayabilmek için iptalden itibaren en az beş yıl geçmiş olması, idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve psiko-teknik değerlendirme aranır.
Cezaya kaç gün içinde itiraz edilir?
Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine göre idari yaptırım kararının tebliğ veya tefhiminden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Süre geçerse karar kesinleşir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Ceza Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 21 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.