Türk Medeni Kanunu vasiyetname için üç şekil öngörür: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyet. Resmî vasiyetname iki tanığın katılmasıyla sulh hâkimi, noter veya yetkili bir görevli tarafından düzenlenir. El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Sözlü vasiyet ise yalnızca yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda mümkündür. Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Vasiyet yapabilmek için hangi şartlar aranır?
Türk Medeni Kanunu'nun 502. maddesi iki şart arar: vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Dikkat edilmesi gereken nokta, bu yaşın ergin olma yaşından düşük olmasıdır. On sekiz yaşını doldurmamış bir kişi vasiyetname yapabilir; buna karşılık miras sözleşmesi için ergin olma şartı aranır.
Ayırt etme gücü, vasiyetin yapıldığı an için değerlendirilir. Sonradan ortaya çıkan bir akıl hastalığı, daha önce yapılmış vasiyetnameyi geçersiz kılmaz. Buna karşılık vasiyet anında ayırt etme gücünün bulunmadığı ispat edilirse vasiyetname iptal edilebilir.
Resmî vasiyetname nasıl düzenlenir?
En güvenli şekil budur. Türk Medeni Kanunu'nun 532. maddesine göre resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
533. madde usulü tarif eder: mirasbırakan arzularını resmî memura bildirir, memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. Vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır; memur da tarih koyarak imzalar.
534. maddeye göre tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar bu beyanı doğrular. 537. madde uyarınca resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür; bu da belgenin kaybolma riskini ortadan kaldırır.
Tanıklara kazandırma yasağı
Kanun önemli bir sınır çizer: resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz. Yani lehine mal bırakılacak kişi tanık olarak seçilemez. Uygulamada vasiyetnamelerin iptal edilmesine yol açan sebeplerden biri budur.
El yazılı vasiyetname: üç şart, üçü de zorunlu
Türk Medeni Kanunu'nun 538. maddesi el yazılı vasiyetname için üç unsuru birlikte arar: yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmiş olmalı; başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olmalı; ve imzalanmış olmalıdır.
Bu üç şart geçerlilik şartıdır. Bilgisayarda yazılıp altı imzalanan bir metin el yazılı vasiyetname değildir. Daktiloyla yazılmış, başkasına yazdırılmış ya da tarihi eksik bir metin de aynı şekilde geçersizdir. Tarihin yıl, ay ve gün olarak tam yazılması gerekir; yalnızca yıl yazmak yeterli değildir.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Bırakmak zorunlu değildir, ancak belgenin ölümden sonra bulunmaması ihtimaline karşı en pratik güvencedir. Çekmecede unutulan bir vasiyetname hiç yapılmamış gibi sonuç doğurur.
Sözlü vasiyet hangi hâllerde mümkündür?
Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur ve ancak olağanüstü durumlarda kullanılabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 539. maddesine göre mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa sözlü vasiyet yoluna başvurabilir.
Usul şöyledir: mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Tanıklar bu beyanı gecikmeksizin yazıya geçirip sulh veya asliye mahkemesine verir.
Sözlü vasiyetin en önemli özelliği geçici olmasıdır: mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden belirli bir süre geçmesiyle sözlü vasiyet hükümden düşer. Yani hastaneden çıkıp normal hayata dönen kişinin sözlü vasiyeti kendiliğinden geçerliliğini yitirir.
Vasiyetle her şey serbestçe bırakılabilir mi?
Bırakılamaz. Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü saklı pay kurallarıyla sınırlıdır. Altsoy, ana baba ve sağ kalan eş bakımından kanunun güvence altına aldığı saklı paylar, vasiyetle ortadan kaldırılamaz.
Saklı payı zedeleyen tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı paylı mirasçıların tenkis davası açması gerekir. Bu dava açılmazsa vasiyet olduğu gibi uygulanır.
Vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırılığı, vasiyet anında ayırt etme gücünün bulunmaması, irade sakatlığı veya içeriğin hukuka ya da ahlaka aykırı olması hâllerinde ise iptal davası gündeme gelir. Her iki dava da süreye tabidir; bu nedenle vasiyetnamenin açılmasının ardından vakit kaybedilmemesi gerekir. Sivas'ta vasiyetnamenin açılması ve iptaline ilişkin talepler sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemelerinin görev alanına göre ayrışır.
Vasiyetname nasıl değiştirilir veya geri alınır?
Vasiyetname, mirasbırakan hayattayken her zaman serbestçe değiştirilebilir veya tamamen ortadan kaldırılabilir. Vasiyetten dönme hakkı, kimseye karşı taahhüt altına girmeyi gerektirmez; bu yönüyle vasiyet, miras sözleşmesinden ayrılır.
Dönme üç yolla olur. Birincisi yeni bir vasiyetname yapmaktır; sonraki vasiyetname öncekini açıkça ortadan kaldırabileceği gibi, çelişen hükümler bakımından örtülü olarak da hükümsüz kılar. İkincisi vasiyetnameyi yok etmektir; mirasbırakanın belgeyi yırtması veya imha etmesi vasiyetten dönme sayılır. Üçüncüsü, vasiyetnamenin hangi şekilde yapıldığına bakılmaksızın, dönme işleminin vasiyet şekillerinden biriyle yapılmasıdır.
Pratikte en sık karşılaşılan sorun, birden fazla vasiyetnamenin ortaya çıkmasıdır. Tarihler bu noktada belirleyici olur; el yazılı vasiyette yıl, ay ve gün gösterilmesinin zorunlu tutulmasının sebeplerinden biri de budur. Tarihsiz bir vasiyetname yalnızca şekil yönünden geçersiz olmakla kalmaz, hangi belgenin sonuncu olduğunu da belirsiz bırakır.
İlgili çalışma alanı: Miras Hukuku, Aile Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 4721 s. Türk Medeni Kanunu m.502 (vasiyet ehliyeti: on beş yaş)
- 4721 s. TMK m.532-534 (resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi)
- 4721 s. TMK m.536 (tanıklara kazandırma yasağı)
- 4721 s. TMK m.537 (vasiyetnamenin saklanması)
- 4721 s. TMK m.538 (el yazılı vasiyetname)
- 4721 s. TMK m.539 (sözlü vasiyet)
- 4721 s. TMK m.505-506 (saklı pay)
Sık sorulan sorular
Vasiyetname için kaç yaşında olmak gerekir?
On beş. Türk Medeni Kanunu'nun 502. maddesine göre vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Miras sözleşmesi için ise ergin olmak şarttır.
Bilgisayarda yazıp imzaladığım vasiyet geçerli mi?
Hayır. TMK 538, el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, yıl-ay-gün gösterilmiş ve imzalanmış olmasını zorunlu tutar. Üç şart birlikte aranır.
Vasiyetnameye kimler tanık olamaz?
Resmî vasiyetnamede, düzenlemeye katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz. Lehine mal bırakılacak kişi tanık seçilemez.
Sözlü vasiyet ne zaman yapılabilir?
TMK 539'a göre yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda, resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa. İki tanığa anlatılır ve tanıklar beyanı yazıya geçirip mahkemeye verir.
Vasiyetle tüm malımı birine bırakabilir miyim?
Saklı paylı mirasçılar varsa bırakılamaz. Saklı payı zedeleyen tasarruf kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı paylı mirasçıların tenkis davası açması gerekir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Miras Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 27 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.