Kasten Yaralama Suçu ve Cezası: Basit ve Nitelikli Hâller

Kasten yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinde düzenlenir. Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin etkisi hafifse ceza düşer, nitelikli hâllerde ise belirgin biçimde artar.

Kasten yaralama suçunun temel cezası nedir?

Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinin birinci fıkrası suçun tanımını ve temel cezasını birlikte verir: kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Tanımın kapsamı sanıldığından geniştir. Yalnızca yara izi bırakan fiiller değil, acı veren her davranış ile sağlığı veya algılama yeteneğini bozan fiiller de bu maddeye girer. Darbe izi bulunmayan olaylarda da suç oluşabilir.

Fiilin ağırlığı doğrudan cezayı belirler. Kanun, yaralamanın etkisi hafifse ayrı bir ceza öngörmüş, ağır sonuçlar doğurduğunda ise cezayı katlamıştır. Bu nedenle adli muayene raporunun içeriği dosyanın seyrini belirleyen en önemli belgedir.

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama

Maddenin ikinci fıkrası günlük hayatta en sık karşılaşılan hâli düzenler: kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Buradaki iki ayrıntı önemlidir. Birincisi, bu hâl **şikâyete bağlıdır**; mağdur şikâyetçi olmazsa soruşturma yürütülmez. İkincisi, hâkim hapis yerine adli para cezasına da hükmedebilir.

2022'de bu fıkraya bir ekleme yapılmıştır. 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun'la eklenen cümleye göre suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Yani kadına karşı işlenen basit yaralamada altı aylık alt sınır dokuz aya yükselir.

“Basit tıbbi müdahale” bir hukuk terimi değil, hekimin düzenlediği raporda yer alan tıbbi bir değerlendirmedir. Raporun bu yönde olup olmaması, hangi fıkranın uygulanacağını ve suçun şikâyete bağlı olup olmadığını doğrudan değiştirir.

Hangi hâllerde ceza artar?

Maddenin üçüncü fıkrası nitelikli hâlleri sayar. Kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı; beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı; kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle; silahla ya da canavarca hisle işlenmesi hâlinde ceza artırılır.

Artış oranı farklıdır: sayılan hâllerde verilecek ceza yarı oranında, canavarca hisle işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır. Canavarca hisle işleme, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun'la eklenmiştir.

Bu fıkranın en kritik sonucu cezanın miktarı değildir. Madde açıkça “şikâyet aranmaksızın” der: nitelikli hâllerden biri varsa suç **şikâyete bağlı olmaktan çıkar**. Mağdur şikâyetinden vazgeçse bile soruşturma ve kovuşturma devam eder.

“Boşandığı eş” ifadesi de dikkat çekicidir; evlilik sona ermiş olsa dahi eski eşe karşı işlenen yaralama nitelikli hâl sayılır.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama

Yaralama kalıcı bir sonuç doğurmuşsa Türk Ceza Kanunu'nun 87. maddesi devreye girer ve ceza katlanır.

Birinci fıkraya göre fiil; duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma ya da gebe bir kadına karşı işlenip çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa, ceza bir kat artırılır. Ancak verilecek ceza, birinci fıkraya giren hâllerde dört yıldan, üçüncü fıkraya giren hâllerde altı yıldan az olamaz.

İkinci fıkra daha ağır sonuçları düzenler: iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girilmesine, duyu ya da organ işlevinin yitirilmesine, konuşma veya çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzün sürekli değişikliğine ya da gebe bir kadına karşı işlenip çocuğun düşmesine neden olunmuşsa ceza iki kat artırılır.

Yüzdeki izin “sabit iz” mi yoksa “sürekli değişiklik” mi sayılacağı gibi ayrımlar, adli tıp değerlendirmesiyle belirlenir ve cezayı kat kat değiştirir. Bu nedenle rapora itiraz hakkı önemlidir.

İhmali davranışla ve taksirle yaralama

Türk Ceza Kanunu'nun 88. maddesine göre kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir.

Kast bulunmayan hâller ayrı bir suçtur. 89. maddeye göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Trafik kazalarından doğan yaralamalar genellikle bu maddeye girer.

Taksirle yaralamada da sonuç ağırlaştıkça ceza artar: duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması, kemik kırılması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğması hâllerinde ceza yarı oranında artırılır.

Kasten yaralama uzlaştırma kapsamında mı?

Evet, ancak tamamı değil. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi uzlaştırma kapsamındaki suçları sayarken kasten yaralamayı açıkça anar: “Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88)”.

Parantez içindeki ifade belirleyicidir. 86. maddenin üçüncü fıkrası, yani yukarıda sayılan nitelikli hâller, uzlaştırma kapsamı **dışındadır**. Eşe, kardeşe, silahla veya kamu görevlisine karşı işlenen yaralamada uzlaştırma yoluna gidilmez.

Taksirle yaralama da kapsamdadır; aynı madde “Taksirle yaralama (madde 89)” demektedir.

Aynı maddeye göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar da genel olarak uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşma sağlanırsa kamu davası açılmaz veya açılmış dava düşer.

Şikâyet, süre ve dosyada ne yapılmalı?

Hangi fıkranın uygulanacağı şikâyetin gerekli olup olmadığını belirler. 86. maddenin ikinci fıkrasındaki hafif yaralama şikâyete bağlıdır; üçüncü fıkradaki nitelikli hâllerde ise şikâyet aranmaz.

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay geçmekle düşer. Bu süre kaçırıldığında, fiil gerçekleşmiş olsa bile soruşturma yürütülemez.

Olay sonrası yapılması gereken ilk iş sağlık kuruluşuna başvurup muayene olmaktır. Adli raporun içeriği, suçun hangi fıkraya gireceğini, şikâyete bağlı olup olmadığını ve cezanın miktarını belirler.

Olay yeri kamera kayıtları, tanık bilgileri ve varsa mesajlaşma kayıtları zamanla ulaşılamaz hâle gelir; bu nedenle ilk günlerde toplanmaları gerekir.

Kasten yaralama dosyalarında sonuç büyük ölçüde adli rapora ve fiilin hangi fıkraya girdiğine bağlıdır; bu ayrımlar hem şikâyet hakkını hem uzlaştırma imkânını değiştirir. Hem şikâyetçi hem şüpheli bakımından, sürecin başında bir avukata danışılmasında yarar vardır.

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku.

Dayanak mevzuat

• TCK m.86 (kasten yaralama)
• TCK m.86/2 (basit tıbbi müdahale; 7406 sayılı Kanun'la değişik)
• TCK m.86/3 (nitelikli hâller)
• TCK m.87 (neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama)
• TCK m.88 (ihmali davranışla yaralama)
• TCK m.89 (taksirle yaralama)
• CMK m.253 (uzlaştırma kapsamındaki suçlar)

Av. Betül Albayrak

Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Ceza Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.

Bu yazı 3 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.