İçeriğe geç
Sularbaşı Mah., Şenyurt Sitesi, Merkez / Sivas Görüşmeler randevu ile av.betulalbayrakk@gmail.comWhatsApp
Betül AlbayrakAvukat · Sivas Barosu
  1. Ana Sayfa
  2. Makaleler

Makale

Yurt Dışı Hizmet Borçlanması: 3201 Sayılı Kanun'a Göre Şartlar ve Maliyet

5 dk okuma

Yurt dışında geçen çalışma ve ev kadınlığı sürelerinin Türkiye'de emeklilik hesabına katılması, 3201 sayılı Kanun'la düzenlenir. Kanun, 18 yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık sürelerini, bu süreler arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik sürelerini ve yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri borçlanmaya açar. Borçlanılacak her gün için tutar, başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın yüzde 45'idir. Tahakkuk eden borç, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenir. Aylık bağlanabilmesi için yurda kesin dönülmüş olması ve borcun tamamının ödenmesi şarttır.

Hangi süreler borçlanılabilir?

3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun'un 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'la değişik 1. maddesi, kapsamı ayrıntılı biçimde çizer.

Kapsama Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler girer. Değerlendirilecek süreler ise şunlardır: on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri, bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler.

Üç şart birlikte aranır: sürelerin belgelendirilmesi, bu Kanun'da belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve kişinin istekte bulunması. Ev kadını olarak geçen sürelerin açıkça sayılması, yurt dışında çalışmamış ancak orada yaşamış kişiler bakımından da borçlanma yolunu açar.

Ölüm hâlinde hak sahipleri

Kanun'un 17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi, hakkın kişiye sıkı sıkıya bağlı olmadığını gösterir. Kanun'un 1. maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri, Sosyal Güvenlik Kurumu'na müracaat etmek suretiyle bu Kanun'la getirilen haklardan yararlanırlar. Dolayısıyla sigortalı ölmüş olsa bile, hak sahipleri borçlanma yaparak ölüm aylığı şartlarını sağlayabilir.

Maliyet: yüzde 45 ve seçilen kazanç

Kanun'un 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'la değişik 4. maddesi hesabı belirler. Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı Kanun'un 82. maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın yüzde 45'idir.

Kazancın seçilebilmesi, maliyetin de kişi tarafından belirlenebildiği anlamına gelir. Asgari günlük kazanç üzerinden borçlanmak en düşük maliyeti verir. Maddede ayrıca, prime esas asgari günlük kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Cumhurbaşkanı'nın yetkili olduğu belirtilir.

Seçilen kazanç yalnızca maliyeti değil, bağlanacak aylığı da etkiler. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Yani yüksek kazanç seçimi hem borcu hem de aylık hesabına giren kazancı yükseltir. Bu nedenle seçim, emeklilik tarihine kalan süre ve mevcut prim gün sayısıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ödeme süresi: üç ay

Kanun ödeme için kesin bir süre öngörür: tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenir. Bu süre 5510 sayılı Kanun'un 41. maddesindeki yurt içi borçlanmalardaki bir aylık süreden farklıdır ve daha uzundur.

Sürenin geçirilmesinin sonucu da maddede gösterilmiştir: tahakkuk ettirilen prim borcunu tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır. Yeni başvuruda tutar, yeni başvuru tarihindeki kazanç sınırlarına göre hesaplanacağı için maliyet genellikle artar.

Borçlanmadan sonradan vazgeçilmesi de düzenlenmiştir. Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine, talepleri üzerine yaptıkları ödemeye ilişkin iade hükümleri uygulanır. Dolayısıyla borçlanma yapıldıktan sonra aylık şartlarının sağlanamadığı anlaşılırsa ödenen tutar bütünüyle kaybedilmez.

Aylık için üç şart: kesin dönüş, ödeme, yazılı istek

Borçlanma yapmak tek başına aylık bağlanmasını sağlamaz. Kanun'un 6. maddesine göre, bu Kanun'a göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için üç şart birlikte gerekir.

Birinci şart yurda kesin dönülmüş olmasıdır. İkinci şart tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olmasıdır; kısmi ödeme aylık bakımından yeterli değildir. Üçüncü şart ise borcun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulmasıdır.

Şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'la değiştirilen hükme göre, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 5510 sayılı Kanun ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi hükümlerine göre bağlanır. Sürelerin tespitinde ise 5. maddeye göre, istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır.

Aylık bağlandıktan sonra yurt dışında çalışmak

Kanun, aylık bağlandıktan sonraki durumu da düzenler ve bu hüküm uygulamada en çok hak kaybına yol açan noktadır. 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle değiştirilen hükme göre, Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar ile ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları kesilir.

Kesilme, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren işler. Dolayısıyla borçlanma ile aylık bağlatıp yeniden yurt dışında çalışmaya dönmek, aylığın devamını sağlamaz.

Bu nedenle borçlanma kararı verilirken yalnızca maliyet değil, kesin dönüş iradesinin gerçekliği de hesaba katılmalıdır. Kesilen aylıkların yeniden bağlanması, yurt dışı çalışmanın veya ödeneğin sona ermesi ve Kanun'un öngördüğü şartların yeniden sağlanmasına bağlıdır. Kurum işlemlerine karşı itiraz sonuçsuz kalırsa iş mahkemesinde dava açılabilir; bu davalarda en çok tartışılan konular kesin dönüşün gerçekleşip gerçekleşmediği ve yurt dışı sürelerin belgelendirilmesidir.

Dayanak mevzuat

  • 3201 s. Kanun m.1 (kapsam; Değişik: 10/9/2014 - 6552/28)
  • 3201 s. Kanun m.3 (hak sahipleri; Değişik: 17/7/2019 - 7186/8)
  • 3201 s. Kanun m.4 (borç tutarı %45, üç ay ödeme; Değişik: 17/4/2008 - 5754/79)
  • 3201 s. Kanun m.5 (sürelerin tespiti)
  • 3201 s. Kanun m.6 (aylık şartları ve aylığın kesilmesi; Değişik: 16/6/2010 - 5997/15)
  • 5510 s. Kanun m.82 (prime esas kazanç alt ve üst sınırı)

Sık sorulan sorular

Yurt dışı borçlanmasında gün başına maliyet nedir?

Başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın yüzde 45'i.

Ev hanımı olarak yurt dışında geçen süreler borçlanılabilir mi?

Evet. 3201 sayılı Kanun'un 1. maddesi yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri açıkça borçlanmaya açar.

Borç ne kadar sürede ödenir?

Tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde. Ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır.

Aylık için yurda dönmek zorunlu mu?

Evet. Kanun'un 6. maddesi aylık tahsisi için yurda kesin dönülmüş olmasını, borcun tamamının ödenmesini ve ardından yazılı istekte bulunulmasını şart koşar.

İşsizlik süreleri de borçlanılır mı?

Sigortalılık süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri borçlanılabilir.

Aylık bağlandıktan sonra yurt dışında çalışırsam ne olur?

Yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaya veya ikamete dayalı sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almaya başlandığı tarihten itibaren aylık kesilir.

Av. Betül Albayrak

Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile, ceza ve miras hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.

Bu yazı 13 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.

WhatsApp