İçeriğe geç
Sularbaşı Mah., Şenyurt Sitesi, Merkez / Sivas Görüşmeler randevu ile av.betulalbayrakk@gmail.comWhatsApp
Betül AlbayrakAvukat · Sivas Barosu
  1. Ana Sayfa
  2. Makaleler

Makale

Malullük Aylığı: Yüzde 60 Şartı, 1800 Gün ve Aylığın Hesabı

6 dk okuma

Malullük aylığı, çalışma gücünü büyük ölçüde yitiren sigortalıya bağlanan uzun vadeli sigorta kolu ödemesidir. 5510 sayılı Kanun üç aşamalı bir yapı kurar: 25. madde malul sayılmanın tıbbi ölçütünü, 26. madde aylığa hak kazanmanın prim şartlarını, 27. madde ise aylığın nasıl hesaplanacağını düzenler. Malul sayılmak için kural olarak çalışma gücünün en az yüzde 60'ının kaybedilmiş olması gerekir. Aylık için en az on yıldan beri sigortalı olup toplam 1800 gün prim bildirilmiş olması aranır; başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlarda sigortalılık süresi aranmaz. İşe ilk girişten önce var olan malullük, aylığa engeldir.

Malul sayılmanın ölçütü: yüzde 60

5510 sayılı Kanun'un 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'la değişik 25. maddesi, malullüğün tespitini tek bir orana bağlar. Sigortalının veya işverenin talebi üzerine, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu karar verilir.

4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için ölçüt, çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmiş olmaktır. (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için ise çalışma gücünün en az yüzde 60'ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetmiş olmak aranır. Tespit, her hâlde Kurum Sağlık Kurulu tarafından yapılır.

Burada iki farklı kavramın ayrımı önemlidir. Çalışma gücü kaybı genel bir değerlendirmedir; meslekte kazanma gücü kaybı ise kişinin yaptığı işe göre ölçülür. İş kazası veya meslek hastalığı kaynaklı hâllerde ikinci ölçüt devreye girer.

İşe girmeden önce var olan malullük

Kanun önemli bir sınır çizer: sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün yüzde 60'ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelliliği sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz. Yani malullük, sigortalılık süresi içinde doğmuş olmalıdır. Bu kural, önceden var olan rahatsızlığın sonradan ağırlaşması hâllerinde tartışma doğurur ve oran tespiti raporlarının tarihleri belirleyici olur.

Aylığa hak kazanmanın üç şartı

Kanun'un 26. maddesi, malullük sigortasından sağlanan hakkın malullük aylığı bağlanması olduğunu belirtir ve aylık için üç şart sayar.

Birinci şart, sigortalının 25. maddeye göre malul sayılmasıdır. İkinci şart prim ve süreye ilişkindir: en az on yıldan beri sigortalı bulunup toplam olarak 1800 gün prim bildirilmiş olmalıdır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması yeterlidir.

Üçüncü şart taleple ilgilidir: sigortalının, maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan ya da devrettikten sonra Kurum'dan yazılı istekte bulunması gerekir. Dolayısıyla çalışmaya devam ederken malullük aylığı bağlanmaz. Ayrıca 4/b kapsamındaki sigortalıların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Aylık nasıl hesaplanır?

Kanun'un 27. maddesi hesaplamada kendine özgü bir yöntem benimser ve düşük prim günlü sigortalıyı korur. Malullük aylığı; prim gün sayısı 9000 günden az olan sigortalılar için 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, 29. madde hükümlerine göre hesaplanır.

Yani 1800 günle aylığa hak kazanan bir sigortalının aylığı 1800 gün üzerinden değil, varsayımsal olarak 9000 gün üzerinden hesaplanır. Bu, malullük aylığını aynı prim günüyle hesaplanacak bir yaşlılık aylığından belirgin biçimde yüksek kılan düzenlemedir.

4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için bu eşik daha da elverişlidir: onlar bakımından 9000 prim gün sayısı 7200 gün olarak uygulanır. Ağır hâller için ayrıca bir artırım öngörülmüştür: sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.

Aylık hangi tarihten başlar?

Başlangıç, rapor tarihi ile yazılı istek tarihinin karşılaştırılmasına bağlıdır. 4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalılar ile (c) bendi kapsamında sigortalı iken görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık hâline tabi olarak çalışmamış olanların aylığı; malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini, rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor tarihini takip eden dönemden başlar. Bu nedenle başvuru ile rapor arasındaki sıra, geriye dönük ödeme bakımından doğrudan sonuç doğurur.

Malullük aylığı ile diğer ödemelerin ilişkisi

Malullük aylığı, iş kazası veya meslek hastalığından doğan sürekli iş göremezlik geliriyle karıştırılmamalıdır. Sürekli iş göremezlik geliri kısa vadeli sigorta kollarından karşılanır, eşiği meslekte kazanma gücünde yüzde 10 kayıptır ve prim günü şartı aranmaz. Malullük aylığı ise uzun vadeli sigorta kolundandır, eşik yüzde 60'tır ve prim günü şartına bağlıdır.

Bu iki ödeme aynı olaydan doğabilir. İş kazası sonucu hem yüzde 60'ın üzerinde çalışma gücü kaybı doğmuş hem de prim şartları sağlanmışsa, her iki hak ayrı ayrı değerlendirilir; birleşme hâllerinde Kanun'un aylık ve gelirlerin birleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır.

Malullük aylığı alırken yeniden çalışmaya başlanması hâlinde aylık kesilir. Çalışmanın sona ermesi üzerine yeniden bağlanma, Kanun'un ilgili hükümlerine göre değerlendirilir. Bu nedenle aylık almakta olan kişinin sigortalı bir işte çalışmaya başlaması, aylık bakımından bildirilmesi gereken bir değişikliktir.

Ret kararı ve itiraz yolu

Malullük başvurularında en sık karşılaşılan sonuç, Kurum Sağlık Kurulunca oranın yüzde 60'ın altında tespit edilmesidir. Bu karara karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'na itiraz edilebilir.

İdari itirazdan sonuç alınamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Mahkeme, maluliyet oranının tespiti bakımından Adli Tıp Kurumu'ndan veya üniversite hastanelerinden rapor alır. Dava sürecinde tartışılan temel konu, oranın hangi mevzuata göre ve hangi tarih itibarıyla belirlendiğidir; zira sigortalılığın başlangıcından önce var olan rahatsızlıklar aylığa engeldir.

İkinci sık uyuşmazlık prim gününe ilişkindir. 1800 gün veya on yıllık sigortalılık süresi eksik kalıyorsa, borçlanılabilir süreler bulunup bulunmadığı incelenmelidir; doğum, askerlik, aylıksız izin ve staj süreleri borçlanıldığında eksik tamamlanabilir. Sigortasız çalışılan dönemler varsa hizmet tespiti davası yoluyla hizmet eklenmesi mümkündür. Bu nedenle ret kararından sonra yapılacak ilk iş, hizmet dökümünün ve raporun birlikte incelenmesidir.

Dayanak mevzuat

  • 5510 s. Kanun m.25 (malul sayılma; Değişik: 17/4/2008 - 5754/13)
  • 5510 s. Kanun m.26 (malullük aylığına hak kazanma şartları; (b) bendi Değişik: 17/4/2008 - 5754/14)
  • 5510 s. Kanun m.27 (aylığın hesabı, başlangıcı; Değişik: 17/4/2008 - 5754/15)
  • 5510 s. Kanun m.29 (aylık bağlama oranı ve hesap)
  • 5510 s. Kanun m.41 (hizmet borçlanması)

Sık sorulan sorular

Malul sayılmak için hangi oran gerekir?

Kural olarak çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60'ının kaybedilmiş olması ve bunun Kurum Sağlık Kurulunca tespiti gerekir.

Kaç gün prim ve kaç yıl sigortalılık gerekir?

En az on yıldan beri sigortalı olup toplam 1800 gün prim bildirilmiş olması. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlarda sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün yeterlidir.

İşe girmeden önceki rahatsızlığım için aylık alabilir miyim?

Alamazsınız. İlk defa çalışmaya başladığı tarihten önce yüzde 60 oranında kayıp bulunduğu tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelliliği sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz.

Aylık kaç gün üzerinden hesaplanır?

Prim günü 9000'den az olanlarda 9000 gün üzerinden hesaplanır; 4/a sigortalılarında bu eşik 7200 gün olarak uygulanır. 9000 gün ve üzeri olanlarda gerçek prim günü esas alınır.

Bakıma muhtaç olanlarda aylık artar mı?

Evet. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.

Çalışmaya devam ederken malullük aylığı bağlanır mı?

Bağlanmaz. Maluliyet nedeniyle işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan ya da devrettikten sonra Kurum'dan yazılı istekte bulunulması şarttır.

Av. Betül Albayrak

Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile, ceza ve miras hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.

Bu yazı 10 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.

WhatsApp