Malul Gazi ve Yakınlarının Hakları: Tam Liste

Malul gazi hakları tek bir kanunda toplanmamıştır; aylık, konut, sağlık, bakım ve istihdam hakları başta 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi ile Ek 1. maddesi olmak üzere farklı kanunlara dağılmıştır. Hakların bir kısmı malulün kendisine, bir kısmı eşine, çocuklarına, anne babasına ve kardeşlerine tanınmıştır.

Malul gazi hakları hangi kanunlara dayanır?

Hakların omurgasını üç düzenleme oluşturur. Birincisi 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, ikincisi 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi ile Ek 1. maddesi, üçüncüsü sosyal güvenlik mevzuatındaki vazife malullüğü hükümleridir.

Bu kanunlar birbirine yollama yapar. 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre kamu görevlilerinden yurt içinde ve yurt dışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Hak sahipliğinin kaynağı çoğunlukla vazife malullüğü tespitidir. 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi, hak sahipliği sonucunu doğuran durumlar arasında 5434 sayılı Kanun'un mülga 64. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesinin sekizinci fıkrasını ve 2330 sayılı Kanun'a göre harp veya vazife malulü sayılmayı açıkça sayar.

Bu nedenle ilk belirlenmesi gereken şey unvan değil statüdür: kişinin hangi bent kapsamında malul sayıldığı, hangi hakların doğacağını ve yakınlarından kaçının yararlanacağını doğrudan değiştirir.

Aylık ve parasal haklar

Aylık bakımından bir taban güvencesi vardır. 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesinin (a) bendine göre malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan az olamaz.

Emekli olanların terör nedeniyle öldürülmeleri hâlinde ise dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz.

Aynı bentte ayrı bir ödeme daha düzenlenmiştir: yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malul olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, **otuz yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi** ödenir.

2330 sayılı Kanun ise olayın kendisine bağlı olarak nakdi tazminat ödenmesini ve aylık bağlanmasını düzenler. Bu kanunun kapsamı 23/3/2023 tarihli ve 7442 sayılı Kanun'la genişletilmiş; orman yangınlarını söndürme çalışmalarında fiilen görevli olanlar ile bu kapsamda görevlendirilen kamu görevlileri ve gönüllüler de kapsama alınmıştır.

İstiklal Madalyası sahipleri ile Kore'de fiilen savaşa ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'na fiilen katılanlar bakımından ayrıca 1005 sayılı Kanun uygulanır; bu kişilere hayatta bulundukları sürece otuz günlük net asgari ücret tutarında şeref aylığı bağlanır ve bu aylık hiçbir suretle haczedilemez.

Konut hakkı: on yıl kira ödemeden

Konut hakkı, 21. maddenin (b) bendinde düzenlenmiştir ve iki ayrı imkân sunar.

Birincisi: yurt içinde veya yurt dışında kamu konutlarından yararlanmakta iken malul olanlar, özel tahsisli konutlarda oturanlar hariç olmak üzere, herhangi bir kira bedeli alınmaksızın **on yıl süreyle** kamu konutlarından yararlanmaya devam edebilir.

İkincisi: kamu konutundan çıkacaklar ile kamu konutundan yararlanmayanlar ve özel tahsisli konutlarda oturanların istekleri hâlinde, ikametgâh olarak kullanacakları yurt içindeki taşınmazın kira bedeli **on yıl süreyle Devletçe karşılanır**. Yani kamu konutu kullanılmıyorsa, kirada oturulan evin kirası devlet tarafından ödenir.

İki hak birbirinden bağımsız değildir: kamu konutlarından kira ödemeksizin yararlanılan süre, kira yardımından yararlanılan süreden düşülür.

Yurt dışındaki özel tahsisli konutlarda oturanların yurt dışı kira bedelleri de istekleri hâlinde bir yıl süreyle Devletçe karşılanır.

Kira yardımının üst sınırı kanunda yazmaz. Bütün hak sahipleri adına bir konut için yapılacak aylık kira yardımının üst limiti ile ödeme usul ve esasları yönetmelikle belirlenir; bu nedenle güncel tutar için yürürlükteki yönetmeliğe bakılması gerekir.

Sağlık ve bakım hakları

Tedavi hakkı 21. maddenin (e) bendindedir. Malul olanlar ile ölenlerin dul ve yetimleri, kendilerine verilen tanıtım kartlarını ibraz etmeleri durumunda kamu kurum ve kuruluşlarına ait **bütün hastanelerde** muayene ve tedavi edilir.

Tedavi giderlerinin kim tarafından karşılanacağı kişinin durumuna göre değişir: bir kamu kurumunda çalışıyorsa o kurumca, emekli, yaşlılık, malullük veya dul ve yetim aylığı alıyorsa bağlı bulunduğu sosyal güvenlik kurumunca, bunların hiçbiri yoksa Millî Savunma veya İçişleri Bakanlığınca karşılanır.

Yurt içinde tedavisi mümkün olmayanlar için (f) bendi yol açar: yetkili sağlık kuruluşlarının raporlarına istinaden yurt dışında tedavi imkânı tanınmıştır.

Bakım hakkı (g) bendindedir: yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz olanlar ile kimsesizler, kamu kurum ve kuruluşlarına ait, bunlar bulunmadığı takdirde özel rehabilitasyon ve bakım merkezleri, yurtlar ve huzurevlerinde **parasız olarak** veya masrafları devlet tarafından karşılanmak üzere barındırılır ve baktırılır.

İstihdam hakkı: kimler, kaç kişi?

En çok sorulan hak budur ve ayrıntısı 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesindedir. Madde 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenmiş, birinci fıkrası 14/4/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanun'la değiştirilmiştir.

Atama yapmak kurumlar için bir seçenek değil, yükümlülüktür. 5018 sayılı Kanun'un eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile özel kanunla kurulan diğer kamu kurum ve kuruluşları, hak sahiplerini atamak **zorundadır**.

Atama; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına ve sürekli işçi kadrolarına yapılır. Süreç, hak sahipliğinin ilgili bakanlıkça belirlenmesi ve kura sonucu atama teklifi yapılmasıyla yürür.

Bir şart vardır: bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için **sınavlara ilişkin hükümler hariç** olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşıması gerekir. Yani sınav aranmaz ama öğrenim ve benzeri nitelik şartları aranır.

Kaç kişi yararlanır, sıra nasıl işler?

Sayı, olayın ölümle mi yoksa malullükle mi sonuçlandığına göre değişir ve kanun ayrıntılı bir sıra kurar.

Hayatını kaybedenlerde (maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında) **toplam iki kişi** yararlanır: eş veya çocuklarından birisi ile ana, baba veya kardeşlerinden birisi. Ana, baba ve kardeş yoksa eş veya çocuklardan toplam iki kişi; eş veya çocuk yoksa ana veya babası ile kardeşlerinden birisi; ana veya baba bu hakkı kullanmazsa bir diğer kardeşi olmak üzere yine toplam iki kişi; ana, baba veya kardeşler hakkı kullanmazsa eş veya çocuklardan toplam iki kişi.

Malul olanlarda (aynı bentler kapsamında) **toplam bir kişi** yararlanır: malulün kendisi veya eş ya da çocuklarından birisi; eşi veya çocuğu yoksa kendisi veya kardeşlerinden birisi.

Maddenin (c) bendine göre malul sayılanlarda da toplam bir kişi yararlanır: kendileri veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendileri veya kardeşlerinden birisi. Hayatını kaybedenlerde ise eş veya çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi.

(ç) bendine göre engelli hâle gelenlerde yine toplam bir kişi yararlanır; hayatını kaybedenlerde eş ve çocuklardan birisi, eşi veya çocuğu yoksa anne, baba veya kardeşlerinden birisi.

Bu sıralama kanunda yazılı olduğu için aile içinde serbestçe değiştirilemez; hakkın kimde doğduğu, önceki sıradakilerin hakkı kullanıp kullanmamasına bağlıdır.

Erbaş, er ve köy korucuları için özel hüküm

21. maddenin (h) bendi, zorunlu askerlik hizmetini yapanlar ile köy korucularını ayrıca düzenler.

Buna göre erbaş ve erlerden veya geçici ya da gönüllü köy korucularından; terörle mücadele görevi ifa ederken yaralanarak veya engelli hâle gelerek ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanlar, 2330 sayılı Kanun'a göre aylık bağlanması hakkından ve maddede sayılan diğer haklardan yararlandırılır.

Bu kişilerin **eş, ana ve babaları ile bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına giren çocukları** da maddede belirtilen haklardan yararlandırılır.

Aynı sebeplerle hayatını kaybedenlerin veya bu kapsamda malul olması sebebiyle aylık almakta iken hayatını kaybedenlerin dul aylığına müstehak eşi, ana ve babaları ile yetim aylığına müstehak çocukları da 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması hakkından yararlanır.

Bu bent, hakların yalnızca meslekten kamu görevlilerine özgü olmadığını gösterir; zorunlu askerlik sırasında malul olanlar da kapsamdadır.

Başvuru reddedilirse hangi yola gidilir?

Vazife malullüğü tespiti, aylık bağlanması, istihdam hakkı ve kira yardımı taleplerinin tamamı idari işlemle sonuçlanır. Talebin reddi, oranın düşük belirlenmesi veya başvurunun kapsam dışı sayılması birer idari işlemdir.

Bu işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılır. Süre işlemin tebliğinden itibaren işler ve kaçırıldığında işlem kesinleşir; bu nedenle red yazısının tebliğ tarihi mutlaka kayıt altına alınmalıdır.

Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı maluliyet oranından ve olayın hangi kanun kapsamında sayılacağından doğar. Oran, hem aylığı hem bazı hakların doğup doğmayacağını etkilediği için sağlık kurulu raporlarına itiraz yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

Araç alımında uygulanan özel tüketim vergisi istisnası gibi vergisel haklar da bulunmakla birlikte, bunların şartları ve parasal sınırları her yıl güncellendiğinden, başvuru öncesinde yürürlükteki tutarın teyit edilmesi gerekir.

Hak sahipliği dosyaları, kişinin hangi bent kapsamında sayıldığına göre tamamen farklı sonuçlar doğurur ve süreler kısadır. Red kararı tebliğ edildiğinde vakit kaybetmeden bir avukata danışılmasında yarar vardır.

İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku.

Dayanak mevzuat

• 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.21/a (aylık ve emekli ikramiyesi)
• 3713 sayılı Kanun m.21/b (kamu konutu ve kira yardımı)
• 3713 sayılı Kanun m.21/e-f (tedavi)
• 3713 sayılı Kanun m.21/g (bakım ve barınma)
• 3713 sayılı Kanun m.21/h (erbaş, er ve köy korucuları)
• 3713 sayılı Kanun Ek m.1 (istihdam hakkı)
• 2330 sayılı Kanun m.1 (nakdi tazminat ve aylık)
• 1005 sayılı Kanun m.1 (şeref aylığı ve haczedilmezlik)
• 5510 sayılı Kanun m.47 (vazife malullüğü)
• 5018 sayılı Kanun eki cetveller

Av. Betül Albayrak

Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile, ceza ve miras hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.

Bu yazı 3 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.