İnternetten, telefonla veya katalogla yapılan alışverişler 6502 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki mesafeli sözleşme hükümlerine tabidir. Tüketici, bu sözleşmelerde on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir; bildirimin süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirdiğini ispatla yükümlüdür ve bilgilendirme yapılmamışsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı kalmaz. Cayma süresi içinde malın mutat kullanımından doğan değişikliklerden tüketici sorumlu değildir.
Mesafeli sözleşme nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesine göre mesafeli sözleşme; satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılmasıyla kurulan sözleşmedir.
Tanım yalnızca internet sitelerini kapsamaz. Telefonla sipariş, katalogdan alışveriş, televizyon üzerinden satış ve mobil uygulama siparişleri de aynı kurallara tabidir. Belirleyici olan, tarafların aynı anda fiziksel olarak bir arada bulunmamasıdır.
Kanun, tüketiciyi sözleşme kurulmadan önce bilgilendirilmiş saymaz. Tüketici, sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen teklifi kabul etmeden önce, ayrıntıları yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilir. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcı veya sağlayıcıya aittir.
Cayma hakkı kaç gündür?
On dört gün. Tüketici bu süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.
Süre bakımından önemli bir kolaylık vardır: cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Yani malın on dört gün içinde satıcıya ulaşması gerekmez; bildirimin süresinde gönderilmiş olması yeter.
Bildirimin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması ispat açısından önemlidir. Site üzerindeki iade formu, e-posta ya da müşteri hizmetlerine gönderilen mesajın kaydı saklanmalıdır.
Satıcı cayma hakkını hiç söylemediyse?
Kanun bu durumu ağır bir yaptırıma bağlar. Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Yani eksik bilgilendirme, on dört günlük süreyi fiilen bir yıl üç güne kadar uzatabilir.
Ürünü denemek cayma hakkını düşürür mü?
Hayır. Kanun açıkça düzenler: tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.
Bu, mağazada denemeye karşılık gelen bir haktır. Ayakkabıyı giymek, telefonu açıp kurmak, kıyafeti üzerinde denemek mutat kullanım sayılır ve cayma hakkını ortadan kaldırmaz. 'Kutusu açıldı, iade alınmaz' uygulaması bu hükme aykırıdır.
Mutat kullanımı aşan, malı satılamaz hâle getiren bir yıpratma söz konusuysa durum değişir; bu takdirde değer kaybı tartışması doğar. Ancak bunu ileri süren satıcının ispat etmesi gerekir.
Pazar yerleri ve aracı siteler sorumlu mu?
Kanun'un 48. maddesinin 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanun'la değişik beşinci fıkrası, aracı hizmet sağlayıcıları doğrudan muhatap hâline getirir. Oluşturdukları sistem ile satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, sistem aracılığıyla kurulan mesafeli sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca, tüketicilerin yönetmelikle belirlenen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine imkân sağlamakla yükümlüdür.
Uygulamada bu, 'satıcı bizim değil, siz onunla görüşün' savunmasının sınırını çizer. Pazar yeri niteliğindeki platformun, tüketicinin talebini iletebileceği bir kanal sunması ve yönetmelikte sayılan konularda sorumluluk üstlenmesi gerekir.
Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirmek zorundadır. Teslim edilmeyen siparişte tüketici hem sözleşmeden dönebilir hem de uğradığı zararı talep edebilir.
Uyuşmazlık nereye taşınır?
Cayma talebi karşılanmazsa yol, parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetidir; sınırın üzerindekilerde tüketici mahkemesi. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir. Sivas'ta oturan bir tüketici, ürünü nereden almış olursa olsun başvurusunu Sivas'ta yapabilir.
Cayma hakkının bulunmadığı hâller
Cayma hakkı sınırsız değildir. 6502 sayılı Kanun, istisnaların yönetmelikle belirlenmesini öngörür ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği bu istisnaları sayar. Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler, ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar bunlar arasındadır.
Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar da istisna kapsamındadır; ancak bunun için tüketicinin cayma hakkının bulunmadığını bilerek onay vermiş olması gerekir. Onay alınmadan yapılan teslimde istisna işlemez.
Kanun, satıcı veya sağlayıcının tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirmesini şart koşar. Teslim yapılmadığı hâlde 'kargoya verildi' bildirimiyle sürenin durduğu kabul edilmez; teslim edilmeyen siparişte tüketici sözleşmeden dönüp ödediğini geri isteyebilir.
İlgili çalışma alanı: Sözleşme Hukuku, Alacak Tahsili.
Dayanak mevzuat
- 6502 s. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.48 (mesafeli sözleşmeler ve cayma hakkı)
- 6502 s. Kanun m.48/5 (aracı hizmet sağlayıcı, Değişik: 24/3/2022 - 7392/7)
- 6502 s. Kanun m.68 (hakem heyetine başvuru)
- 6502 s. Kanun m.70 (karara itiraz)
Sık sorulan sorular
İnternetten aldığım ürünü kaç gün içinde iade edebilirim?
On dört gün. 6502 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre tüketici bu süre içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir; bildirimin süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.
Satıcı cayma hakkını bildirmediyse süre uzar mı?
Evet. Gerektiği şekilde bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Kutuyu açtım, iade hakkım gider mi?
Gitmez. Kanun, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan tüketicinin sorumlu olmadığını düzenler. Denemek mutat kullanımdır.
Bilgilendirildiğimi kim ispat eder?
Satıcı veya sağlayıcı. Kanun, hem ön bilgilendirmenin hem de cayma hakkı konusundaki bilgilendirmenin ispat yükünü açıkça satıcıya veya sağlayıcıya yükler.
Pazar yeri sitesi sorumluluktan kurtulabilir mi?
Kanun'un 2022 değişikliğiyle gelen beşinci fıkrası, aracı hizmet sağlayıcılara tüketicinin talep ve bildirimlerini iletebilmesine imkân sağlama yükümlülüğü getirir. 'Satıcı bizim değil' savunması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Sözleşme Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 15 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.