6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'na göre sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Başvuru süresi içinde veya yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Mahkeme başvuruyu on beş gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir. Kanun ayrıca hangi yabancılar hakkında sınır dışı kararı alınamayacağını ve idari gözetimin azami süresini açıkça düzenler.
Sınır dışı etme kararı kimler hakkında alınır?
Sınır dışı etme, bir yabancının Türkiye'den çıkarılmasına ilişkin idari bir karardır. Hangi yabancılar hakkında bu kararın alınacağı 6458 sayılı Kanun'un 54. maddesinde sayılmıştır.
Madde kapsamında; Türk Ceza Kanunu'nun 59. maddesi uyarınca sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler, terör örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olanlar, giriş, vize ve ikamet izni işlemlerinde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar, Türkiye'de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar yer alır.
Uygulamada en sık karşılaşılan sebepler süre ihlalleridir. Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar, vizesi iptal edilenler, ikamet izinleri iptal edilenler, ikamet izni süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan süreyi on günden fazla ihlal edenler ve çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler hakkında sınır dışı kararı alınır.
Karara itiraz süresi kaç gündür?
6458 sayılı Kanun'un 53. maddesinin, 21/11/2024 tarihli ve 7533 sayılı Kanun'la değişik üçüncü fıkrasına göre yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir.
Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Bu bildirim, işlemin fiilen durmasını sağlaması bakımından önemlidir.
Yedi günlük süre, idari yargıdaki genel altmış günlük dava açma süresinden çok kısadır. Bu nedenle tebligatın alındığı gün kaydedilmeli ve başvuru gecikmeden yapılmalıdır.
Dava açılınca sınır dışı işlemi durur mu?
Evet. Kanun, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceğini düzenler. Yani süresinde yapılan başvuru, ayrıca yürütmenin durdurulması kararı beklenmeksizin işlemi fiilen durdurur.
Dava ne kadar sürede sonuçlanır?
Başvurular, dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Duruşma yapılıp yapılmayacağı mahkemenin takdirindedir ve mahkemenin bu konudaki kararı kesindir. İdare mahkemesinin sınır dışı başvurusu hakkında verdiği karar da kesindir; bu kararın üst yargı merciine taşınması mümkün değildir.
Hangi yabancılar hakkında sınır dışı kararı alınamaz?
Kanun'un 55. maddesi, 54. madde kapsamında olsalar dahi haklarında sınır dışı etme kararı alınamayacak yabancıları sayar. Bu, insan hakları temelli bir koruma hükmüdür.
Buna göre; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekteyken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar hakkında karar alınmaz.
Aynı koruma, mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları ile tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları için de geçerlidir. Bu değerlendirmeler herkes için ayrı yapılır; bu kişilerden belli bir adreste ikamet etmeleri ve istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları istenebilir.
Türkiye'yi terke davet ve çıkış izin belgesi
Kanun'un 56. maddesine göre, sınır dışı etme kararı alınanlara, kararda belirtilmek kaydıyla Türkiye'yi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır.
Bu süre herkese tanınmaz. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere ve kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara süre verilmez.
Türkiye'den çıkış için süre tanınan kişilere Çıkış İzin Belgesi verilir. Bu belge hiçbir harca tabi değildir; vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler ise saklı kalır. Süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir.
İdari gözetim ne kadar sürebilir?
Kaçma ve kaybolma riski bulunan, sahte belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturan yabancılar hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınır ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.
Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezlerine götürülür. Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez.
Bu süre yalnızca bir hâlde uzatılabilir: sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması durumunda, en fazla altı ay daha uzatılabilir. Ayrıca idari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir; gerek görüldüğünde otuz günlük süre beklenmez.
Elektronik izleme kararına itiraz
İdari gözetime alternatif yükümlülükler kapsamında elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru, yabancının tabi tutulduğu idari yükümlülüğü durdurmaz. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir.
İkamet izni türleri nelerdir?
Sınır dışı sebeplerinin çoğu ikamet izniyle ilgili olduğundan, izin türlerini bilmek önemlidir. Kanun'un 30. maddesi altı tür ikamet izni sayar: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni.
Kısa dönem ikamet izninin kimlere verileceği 31. maddede düzenlenmiştir. Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler, Türkiye'de taşınmaz malı bulunanlar, ticari bağlantı kuracak veya iş kuracaklar, hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar ile uluslararası anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde gelecekler bu kapsamdadır.
Türkiye'de taşınmaz sahibi olmak kendiliğinden oturma hakkı vermez; izin başvurusu ayrıca yapılır ve kanundaki genel şartlar aranır. İzin süresinin sona ermesinden sonra kabul edilebilir bir gerekçe olmaksızın on günden fazla ihlal, doğrudan sınır dışı sebebidir.
İlgili çalışma alanı: Yabancılar Hukuku, İdare Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 6458 s. Kanun m.30 (ikamet izni çeşitleri)
- 6458 s. Kanun m.31 (kısa dönem ikamet izni)
- 6458 s. Kanun m.53 (sınır dışı kararı ve itiraz, Değişik: 21/11/2024 - 7533/36)
- 6458 s. Kanun m.54 (sınır dışı etme kararı alınacaklar)
- 6458 s. Kanun m.55 (sınır dışı etme kararı alınmayacaklar)
- 6458 s. Kanun m.56 (Türkiye'yi terke davet)
- 6458 s. Kanun m.57 ve 57/A (idari gözetim ve alternatif yükümlülükler)
Sık sorulan sorular
Deport kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
Yedi gün. 6458 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurur ve başvurusunu kararı veren makama da bildirir.
İdare mahkemesinin kararına karşı istinafa gidilebilir mi?
Hayır. Kanun, idare mahkemesinin sınır dışı etme kararına ilişkin başvuru hakkında verdiği kararın kesin olduğunu açıkça düzenler.
İtiraz edilince sınır dışı işlemi durur mu?
Evet. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Geri gönderme merkezinde en fazla ne kadar kalınır?
İdari gözetim süresi altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemleri yabancının iş birliği yapmaması ya da ülkesiyle ilgili doğru bilgi veya belge vermemesi nedeniyle tamamlanamıyorsa, süre en fazla altı ay daha uzatılabilir.
Hamile bir yabancı sınır dışı edilebilir mi?
6458 sayılı Kanun'un 55. maddesi, ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler hakkında sınır dışı etme kararı alınamayacağını düzenler. Değerlendirme her kişi için ayrı yapılır.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Alacak Tahsili başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 9 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.