2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, trafik kazalarında araç işletenine kusura dayanmayan bir sorumluluk yükler. İşleten ancak mücbir sebebi ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat ederse kurtulur. Maddi zararların tazmini talepleri, zarar ve tazminat yükümlüsü öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre geçerlidir. Zorunlu trafik sigortacısı, belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır.
Kazadan kim sorumlu olur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesine göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, aracın işleteni ve varsa bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur.
Buradaki sorumluluk kusura dayanmaz. Kanun, motorlu araç işletmeyi başlı başına tehlikeli bir faaliyet saydığı için işleteni, kusuru olmasa bile sorumlu tutar. Zarar gören, işletenin kusurunu ispat etmek zorunda değildir.
Önemli bir ayrıntı: 85. maddeye göre araç ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermişse, aracın başkasına devrini önlemek amacıyla Cumhuriyet savcılığı, tescil kuruluşuna trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verir. Kaza anı ile şerhin düşülmesi arasında kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır.
İşleten sorumluluktan nasıl kurtulur?
Kanun'un 86. maddesi dar bir kurtuluş imkânı tanır. İşleten; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemeksizin, kazanın bir mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü bir kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Kurtulamadığı hâlde zarar görenin kusuru bulunduğunu ispat ederse, hâkim durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir.
Zamanaşımı kaç yıl?
Kanun'un 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
En çok gözden kaçan kural ikinci fıkradadır: dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyorsa ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Yaralamalı ve ölümlü kazalarda bu, iki yıllık sürenin çoktan geçmiş olduğu dosyalarda dahi dava hakkının sürdüğü anlamına gelebilir.
Zamanaşımının kesilmesi bakımından da özel bir kural vardır: tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş olur, sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları ise kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kişiyi öğrendikleri günden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar.
Hangi mahkemede, nerede dava açılır?
Kanun'un 110. maddesine göre, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması bu kuralı değiştirmez. Belediye otobüsünün ya da resmî bir aracın karıştığı kazada idare mahkemesine değil, adli yargıya gidilir.
Yetki bakımından davacıya seçim hakkı tanınmıştır. Dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.
Aynı madde, hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
Sorumluluğu kaldıran sözleşmeler geçerli mi?
Değil. Kanun'un 111. maddesi, bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. Ayrıca tazminat miktarlarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar ve uzlaşmalar da korunmaz. Kaza sonrası aceleyle imzalanan 'hiçbir talebim yoktur' türü belgeler, bu madde karşısında her zaman bağlayıcı değildir.
Sigortadan ödeme ne zaman alınır?
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, trafik kazası tazminatlarında ilk muhataptır. Kanun'un 99. maddesine göre sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, poliçe sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır.
Bu süre, dosyanın eksiksiz iletildiği tarihten işler. Bu nedenle başvuruda genel şartlarda sayılan belgelerin tam olarak sunulması, ödemeyi aylarca geciktirebilecek yazışmaları önler.
Ödemeyi yapan sigortacı, ödediği miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak talep eder; onlar da talepten itibaren sekiz iş günü içinde kendilerine düşen payı öder. Poliçe limitini aşan zarar bakımından ise muhatap doğrudan işletendir.
Hatır taşıması ve istenebilecek kalemler
Kanun'un 87. maddesi hatır taşımasını ayrıca düzenler: yaralanan veya ölen kişi hatır için karşılıksız taşınmaktaysa ya da araç bu kişiye hatır için karşılıksız verilmişse, işletenin sorumluluğu ve araç maliki ile işleten arasındaki ilişki bakımından genel hükümler uygulanır. Uygulamada bu, tazminattan hakkaniyet indirimi yapılması sonucunu doğurabilir.
Talep edilebilecek kalemler olayın niteliğine göre değişir. Yaralanmalı kazalarda tedavi giderleri, çalışma gücü kaybından doğan zarar, geçici iş göremezlik zararı ve manevi tazminat gündeme gelir. Ölümlü kazalarda cenaze giderleri, ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve yakınların manevi tazminat talepleri söz konusu olur.
Araçta meydana gelen zarar bakımından onarım bedelinin yanında, onarım sonrası araçta kalan değer kaybı da ayrı bir kalem olarak istenebilir. Sivas'ta meydana gelen bir kazada dava, kazanın olduğu yer mahkemesinde ya da sigortacının acentesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir.
İlgili çalışma alanı: Alacak Tahsili, Ceza Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m.85 (işletenin sorumluluğu)
- 2918 s. KTK m.86 (sorumluluktan kurtulma)
- 2918 s. KTK m.87 (hatır taşıması)
- 2918 s. KTK m.99 (sigortacının sekiz iş günü içinde ödeme yükümü)
- 2918 s. KTK m.109 (zamanaşımı)
- 2918 s. KTK m.110 (görevli ve yetkili mahkeme, Değişik: 11/1/2011 - 6099/14)
- 2918 s. KTK m.111 (sorumluluğu kaldıran anlaşmaların geçersizliği)
Sık sorulan sorular
Trafik kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıl?
Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır.
Kusursuz olan araç sahibi tazminat öder mi?
2918 sayılı Kanun'un 85. maddesindeki işleten sorumluluğu kusura dayanmaz. İşleten ancak mücbir sebebi ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat ederse 86. madde uyarınca sorumluluktan kurtulur.
Belediye otobüsünün karıştığı kazada idare mahkemesine mi gidilir?
Hayır. Kanun'un 110. maddesi, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlara ilişkin davaların da adli yargıda görüleceğini düzenler.
Sigorta ödemeyi ne kadar sürede yapmalı?
Kanun'un 99. maddesine göre genel şartlarda belirlenen belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, poliçe sınırları içindeki miktarı ödemek zorundadır.
Kaza sonrası imzaladığım ibraname beni bağlar mı?
Her zaman değil. Kanun'un 111. maddesi hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmalar da korunmaz.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile, ceza ve miras hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 12 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.