Muris muvazaası davası, miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi hâlinde, diğer mirasçıların tapunun iptali ve payları oranında adlarına tescili için açtığı davadır. Bu dava zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tabi değildir; mirasın açılmasından sonra her zaman açılabilir.
Muris muvazaası nedir?
Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan, görünüşte bir işlem yapması demektir. Muris ise miras bırakan anlamına gelir. Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılarını mirastan yoksun bırakmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı tapuda satış olarak göstermesidir.
Uygulamada en sık rastlanan örnek, bir babanın tapuda oğluna veya kızlarından birine evini düşük bir bedelle satmış gibi göstermesi, gerçekte ise hiçbir bedel almamasıdır. Bu durumda diğer mirasçılar, görünüşteki satışın aslında bir bağış olduğunu ve mirastan mal kaçırma amacıyla yapıldığını ileri sürerek dava açabilir.
Muris muvazaasının hukuki temeli, Yargıtay'ın 1 Nisan 1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'dır. Bu karara göre görünüşteki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir; gizlenen bağış sözleşmesi ise tapuda resmî şekilde yapılmadığından şekil eksikliği nedeniyle geçersizdir.
Muris muvazaası davasını kimler açabilir?
Muris muvazaası davasını, miras hakkı çiğnenen yasal mirasçılar açabilir. Tenkis davasından farklı olarak, burada saklı paylı mirasçı olma şartı aranmaz; saklı payı bulunmayan kardeşler de, yasal mirasçı olmaları kaydıyla muris muvazaası davası açabilir.
Her mirasçı, kendi miras payı oranında dava açabilir. Mirasçıların hep birlikte dava açması zorunlu değildir. Davayı açan mirasçı, taşınmazın tamamı için değil, kendi yasal payı oranında tapunun iptalini ve adına tescilini ister.
Miras bırakan sağken bu dava açılamaz. Dava hakkı, miras bırakanın ölümüyle, yani mirasın açılmasıyla doğar. Miras bırakan hayattayken yapılan görünüşte satışa karşı mirasçıların yapabileceği bir dava bulunmamaktadır.
Muris muvazaası davasında zamanaşımı var mı?
Muris muvazaası davası herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Muvazaalı işlem baştan itibaren geçersiz olduğu için, mirasçılar miras bırakanın ölümünden sonra her zaman bu davayı açabilir.
Bu durum tenkis davasından önemli bir farktır. Tenkis davasında öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıllık süreler vardır. Muris muvazaası iddiasının ispat edilemeyeceği düşünülen durumlarda tenkis talebinin de süresinde ileri sürülmesi bu nedenle önemlidir.
Ancak sürenin olmaması, davanın geciktirilmesinin sakıncasız olduğu anlamına gelmez. Zaman geçtikçe tanıkların hatırladıkları azalır, taşınmaz üçüncü kişilere devredilebilir ve ispat güçleşir.
Muvazaa nasıl ispat edilir?
Muris muvazaası davasında mirasçılar, görünüşteki satışın gerçekte bağış olduğunu ve miras bırakanın mal kaçırma amacı taşıdığını ispat etmek zorundadır. Mirasçılar muvazaalı işlemin tarafı olmadıkları için bu iddiayı tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilir.
Mahkeme muvazaa kastını değerlendirirken birçok olguyu birlikte ele alır. Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki büyük fark, alıcının satın alma gücünün bulunmaması, miras bırakanın satışa ihtiyacı olmaması, satıştan sonra da taşınmazı kullanmaya devam etmesi ve mirasçılar arasındaki ilişkiler bu olgulara örnektir.
Miras bırakanın alıcı ile diğer mirasçılar arasında ayrım yapmasına yol açan bir sebep bulunup bulunmadığı da araştırılır. Örneğin yıllarca bakımını üstlenen çocuğa yapılan devir, her zaman mal kaçırma kastıyla yapılmış kabul edilmez; bu nedenle somut olayın koşulları belirleyicidir.
Hangi deliller önemlidir?
Tapu satış belgesi ve resmî senet, taşınmazın o tarihteki değerine ilişkin bilirkişi raporu, alıcının gelir durumunu gösteren kayıtlar, banka hareketleri ve miras bırakanın yakın çevresindeki tanıkların beyanları davanın temel delilleridir.
Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Muris muvazaası davası bir tapu iptali ve tescil davasıdır ve asliye hukuk mahkemesinde görülür. Taşınmazın aynına ilişkin olduğu için yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir ve bu yetki kesin yetkidir.
Taşınmaz Sivas'ta bulunuyorsa dava Sivas Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Birden fazla ilde taşınmaz varsa, her taşınmaz için o yerin mahkemesinde ayrı dava açılması gerekebilir.
Dava açılırken taşınmazın değeri üzerinden harç yatırılır. Dava sürecinde taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesini önlemek için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması talep edilebilir.
Taşınmaz üçüncü kişiye satıldıysa ne olur?
Muvazaalı işlemle taşınmazı alan kişi, taşınmazı iyiniyetli bir üçüncü kişiye devretmişse, tapu siciline güven ilkesi gereği üçüncü kişinin kazanımı korunur. Bu durumda mirasçılar taşınmazın kendisini geri alamaz.
Böyle bir durumda mirasçılar, muvazaalı işlemle taşınmazı edinen kişiye karşı tazminat talebinde bulunabilir. Tazminat, mirasçının payına düşen taşınmaz değeri üzerinden hesaplanır.
Üçüncü kişinin iyiniyetli olmadığı, yani muvazaayı bildiği veya bilmesi gerektiği ispat edilirse, ona karşı da tapu iptali ve tescil istenebilir. Bu nedenle devir zinciri ve taraflar arasındaki ilişkiler davada ayrıca incelenir.
Muris muvazaası davası ne kadar sürer?
Davanın süresi; tanık sayısına, keşif ve bilirkişi incelemesine, taraf sayısına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Keşif ve değer tespiti yapıldığından, bu davalar genellikle bir yıldan uzun sürer.
İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf, ardından temyiz yoluna gidilebildiğinden kararın kesinleşmesi de ayrıca zaman alır. Davanın başında delillerin eksiksiz toplanması, sürenin uzamasını önleyen en önemli etkendir.
İlgili çalışma alanı: Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku.
Dayanak mevzuat
- Yargıtay İBK 01.04.1974, 1/2
- TMK m.1024 ve 1025 (tapu sicili, yolsuz tescil)
- TBK m.19 (muvazaa)
- HMK m.12 (taşınmazlarda kesin yetki)
Sık sorulan sorular
Babam evi kardeşime satmış gibi gösterdi, ne yapabilirim?
Satış gerçekte bağış niteliğindeyse ve diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmışsa, babanızın ölümünden sonra muris muvazaası davası açarak tapunun miras payınız oranında iptalini ve adınıza tescilini isteyebilirsiniz. Baba hayattayken bu dava açılamaz.
Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi var mı?
Hayır. Muris muvazaası davası zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tabi değildir. Miras bırakanın ölümünden sonra her zaman açılabilir. Ancak zaman geçtikçe delillere ulaşmak zorlaştığından davanın geciktirilmemesi yararlıdır.
Kardeşler muris muvazaası davası açabilir mi?
Evet. Muris muvazaası davasında saklı paylı mirasçı olma şartı yoktur. Yasal mirasçı olan kardeşler de, miras bırakanın görünüşte satış yoluyla mal kaçırdığını ileri sürerek kendi payları oranında dava açabilir.
Muvazaa tanıkla ispat edilebilir mi?
Evet. Mirasçılar muvazaalı işlemin tarafı olmadığından, görünüşteki satışın gerçekte bağış olduğunu tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilir. Satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark ve alıcının ödeme gücü de önemli delillerdir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Miras Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.