Mirasçılık belgesi, halk arasındaki adıyla veraset ilamı, ölen kişinin yasal mirasçılarını ve bunların miras paylarını gösteren resmî belgedir. Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesine göre bu belge sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir. Belge aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir ve iptali için açılacak dava süreye bağlı değildir.
Mirasçılık belgesi nedir?
Bir kişi öldüğünde, bıraktığı mal, hak ve borçlar mirasçılarına geçer. Mirasçıların bu haklarını kullanabilmesi için kim olduklarını ve miras paylarını resmî olarak belgelemeleri gerekir. Bu belgeye mirasçılık belgesi denir.
Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesi, yasal mirasçıların talebi üzerine mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belgenin verileceğini düzenler. Uygulamada bu belge veraset ilamı veya veraset belgesi olarak da bilinir.
Mirasçılık belgesi; tapuda intikal işlemleri, banka hesaplarının çekilmesi, araç devri, sigorta ve emekli maaşı işlemleri ile miras paylaşımına ilişkin davalar için gereklidir.
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılık belgesi, herhangi bir noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noterden alınması, çoğu durumda daha hızlı ve pratik bir yoldur; belge genellikle aynı gün düzenlenir.
Ancak yabancı unsur içeren durumlarda, örneğin mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması veya nüfus kayıtlarında belirsizlik bulunması hâlinde, noter mirasçılık belgesi düzenleyemez. Bu durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.
Sulh hukuk mahkemesine başvuru, mirasçılardan herhangi biri tarafından yapılabilir. Mahkeme, nüfus kayıtlarını getirterek mirasçıları ve paylarını belirler. Sivas'ta bu başvurular Sivas Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yapılır; ancak yetki kesin olmadığından başka bir yer mahkemesine de başvurulabilir.
Mirasçılık belgesi için hangi belgeler gerekir?
Noterden mirasçılık belgesi almak için başvuran mirasçının kimlik belgesi yeterlidir. Noter, nüfus kayıtlarını elektronik ortamda inceleyerek mirasçıları ve payları belirler.
Mahkemeye başvuruda, başvuru dilekçesi ile birlikte başvurucunun kimlik bilgileri ve murisin, yani ölen kişinin, kimlik bilgilerinin sunulması gerekir. Mahkeme, gerekli nüfus kayıtlarını resen getirtir.
Murisin vasiyetnamesi varsa, bu durum mirasçılık belgesinde dikkate alınabilir. Vasiyetname ile atanan mirasçılar için belge verilebilmesi, vasiyetnamenin açılması ve belirli sürelerin geçmesine bağlıdır.
Noterden alınan mirasçılık belgesi için noterlik ücreti ve harç ödenir; mahkemeden alınan belgede ise başvuru ve karar harçları ile nüfus kayıtlarının getirtilmesi için gider avansı yatırılır. Mahkeme yolu, dosyanın iş yüküne göre birkaç hafta sürebilir.
Mirasçılardan birinin mirası reddetmiş olması, mirasçılık belgesinde dikkate alınır. Reddeden mirasçı, mirasçılık belgesinde pay sahibi olarak gösterilmez ve payı, reddetmemiş olan diğer mirasçılara geçer. Bu nedenle mirasın reddi kararının varlığı, belge düzenlenirken notere veya mahkemeye bildirilmelidir. Mirasçılık belgesi, terekedeki malların neler olduğunu göstermez; tereke mallarının belirlenmesi için ayrıca tereke tespiti istenebilir.
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçıları zümre sistemine göre belirler. Birinci zümrede murisin altsoyu, yani çocukları ve torunları bulunur. Altsoy varsa miras onlara geçer.
Altsoy yoksa, ikinci zümre olan murisin anne ve babası mirasçı olur. Anne veya babadan biri önce ölmüşse, onun payı kendi altsoyuna, yani murisin kardeşlerine geçer. İkinci zümrede de kimse yoksa, üçüncü zümre olan büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu mirasçı olur.
Evlatlıklar ve altsoyları, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlilik dışı doğan çocuklar da, soybağının kurulmuş olması şartıyla, baba bakımından evlilik içinde doğan çocuklarla aynı haklara sahiptir.
Sağ kalan eşin miras payı ne kadardır?
Türk Medeni Kanunu'nun 499. maddesine göre sağ kalan eş, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre farklı paylar alır. Eş, murisin altsoyu ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini alır.
Eş, murisin anne ve babası zümresi ile birlikte mirasçı olursa mirasın yarısını alır. Büyükanne ve büyükbabalar ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte üçünü, bunlar da yoksa mirasın tamamını alır.
Eşin mirasçı olabilmesi için ölüm anında evliliğin devam ediyor olması gerekir. Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse, davaya mirasçılardan biri tarafından devam edilip diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde sağ kalan eş mirasçılık sıfatını kaybedebilir.
Mirasçılık belgesinin iptali davası nedir?
Mirasçılık belgesi, Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesine göre aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir. Belgede mirasçılardan birinin gösterilmemesi veya payların hatalı belirlenmesi hâlinde, belgenin iptali istenebilir.
Mirasçılık belgesinin iptali davası herhangi bir süreye bağlı değildir. İlgililer her zaman bu davayı açarak belgenin düzeltilmesini isteyebilir. Dava, sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Belgenin iptali davası ile miras payının ya da tereke mallarının istenmesi farklıdır. Mirasçılık sıfatının tespitinden sonra tereke malları üzerindeki haklar için ayrıca miras sebebiyle istihkak davası açılması gerekebilir. Bu davanın, Türk Medeni Kanunu'nun 639. maddesinde düzenlenen sürelere tabi olduğu unutulmamalıdır.
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra ne yapılır?
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra, murisin taşınmazları için tapu müdürlüğünde intikal işlemi yapılır. İntikal ile taşınmazlar mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde tescil edilir.
Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren belirli süreler içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermekle yükümlüdür. Türkiye'de gerçekleşen ölümlerde bu süre, ölümün mirasçılarca öğrenildiği tarihten itibaren dört aydır.
Mirasçılar tereke mallarını anlaşarak paylaşabilir. Anlaşma sağlanamazsa, ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa, mirasın reddi için üç aylık sürenin kaçırılmaması gerekir.
İlgili çalışma alanı: Miras Hukuku.
Dayanak mevzuat
- TMK m.495-501 (yasal mirasçılar ve eşin payı)
- TMK m.598 (mirasçılık belgesi)
- TMK m.637-639 (miras sebebiyle istihkak davası)
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
Sık sorulan sorular
Mirasçılık belgesi noterden alınabilir mi?
Evet. Mirasçılık belgesi herhangi bir noterden kimlik belgesiyle alınabilir ve genellikle aynı gün düzenlenir. Yabancı unsur içeren veya nüfus kayıtlarında belirsizlik bulunan durumlarda ise sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.
Eşin miras payı ne kadardır?
Sağ kalan eş, çocuklarla birlikte mirasçı olursa dörtte bir, murisin anne ve babası zümresiyle birlikte mirasçı olursa yarı, büyükanne ve büyükbabalarla birlikte mirasçı olursa dörtte üç pay alır. Bunların hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Mirasçılık belgesinin iptali için süre var mı?
Hayır. Mirasçılık belgesi aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir ve iptali davası herhangi bir süreye bağlı değildir. Dava sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı şey mi?
Evet. Veraset ilamı, mirasçılık belgesinin halk arasında ve eski uygulamada kullanılan adıdır. Her iki ifade de ölen kişinin mirasçılarını ve miras paylarını gösteren resmî belgeyi anlatır.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Miras Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.