Boşanmada mal paylaşımı, eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesiyle yapılır. 1 Ocak 2002’den sonra edinilen mallarda, aksi kararlaştırılmamışsa edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejimde evlilik süresince emek karşılığı edinilen malların artık değerinin yarısı üzerinde her eşin katılma alacağı hakkı vardır; kişisel mallar paylaşıma girmez.
Boşanmada mal paylaşımı hangi rejime göre yapılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 202. maddesine göre eşler arasında, kanunda öngörülen diğer rejimlerden birini seçmedikleri sürece edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Bu nedenle evlilik sözleşmesi yapmamış eşler için yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce edinilen mallar için önceki kanunun yasal rejimi olan mal ayrılığı rejimi uygulanır; bu tarihten sonra edinilen mallar ise edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Dolayısıyla uzun süreli evliliklerde tasfiye iki döneme ayrılarak yapılır.
Eşler, noterde düzenlenen veya onaylanan bir mal rejimi sözleşmesiyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilir. Böyle bir sözleşme varsa boşanmada mal paylaşımı o sözleşmeye göre yapılır.
Edinilmiş mal ve kişisel mal nedir?
Edinilmiş mallar, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek edindiği mallardır. Türk Medeni Kanunu'nun 219. maddesine göre çalışma karşılığı elde edilen gelirler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş mal sayılır.
Kişisel mallar ise Türk Medeni Kanunu'nun 220. maddesinde sayılmıştır. Eşlerden birinin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında sahip olunan mallar, sonradan miras yoluyla veya karşılıksız kazandırma yoluyla edinilen mallar ve manevi tazminat alacakları kişisel maldır.
Bu ayrım boşanmada mal paylaşımının temelidir; çünkü paylaşıma yalnızca edinilmiş mallar girer. Örneğin eşlerden birinin babasından miras kalan ev kişisel maldır ve paylaşılmaz. Buna karşılık evlilik içinde maaş birikimleriyle alınan ev edinilmiş maldır.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Mal rejimi sona erdiğinde her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden, bu mallara ait borçlar düşülür; kalan tutara artık değer denir. Türk Medeni Kanunu'nun 236. maddesine göre her eş veya mirasçıları, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir.
Hesaplamada malların değeri, tasfiyenin yapıldığı tarihteki sürüm değerine göre belirlenir. Bu nedenle mahkeme, tapu kayıtları, araç kayıtları ve banka hesapları üzerinde araştırma yaptıktan sonra bilirkişi incelemesiyle güncel değer tespiti yaptırır.
Alacaklar birbirinden takas edilir. Örneğin kocanın artık değeri 1.000.000 TL, kadının artık değeri 200.000 TL ise, her biri diğerinin artık değerinin yarısını alacak; takas sonucunda kadın lehine 400.000 TL katılma alacağı doğar. Bu örnek yalnızca hesaplama mantığını göstermek içindir; gerçek hesapta denkleştirme ve değer artış payı gibi kalemler de dikkate alınır.
Değer artış payı nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun 227. maddesine göre eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında o malda meydana gelen değer artışı oranında alacak hakkına sahiptir. Örneğin kadının kişisel parasıyla kocanın kişisel malı olan evin yenilenmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Mal paylaşımı davası ne zaman açılır?
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır. Ancak mal rejiminin tasfiyesine ilişkin dava, boşanma kararı kesinleştikten sonra görülebilir. Uygulamada mal paylaşımı davası boşanma davasıyla birlikte açılsa bile, boşanma kararı kesinleşinceye kadar bekletici mesele yapılır.
Katılma alacağı ve değer artış payı alacakları için Yargıtay uygulamasında, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Buna karşılık Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesindeki bir yıllık süre, boşanma nedeniyle doğan maddi ve manevi tazminat ile nafaka talepleri içindir; mal rejiminin tasfiyesini kapsamaz.
Mal paylaşımı davası aile mahkemesinde görülür. Davada eşlerin adına kayıtlı taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket hisseleri ve emeklilik ikramiyeleri gibi tüm malvarlığı unsurlarının dosyaya getirilmesi gerekir.
Mal paylaşımı davasında hangi belgeler gerekir?
Mal rejiminin tasfiyesi davasında ispat yükü, alacak talep eden eştedir. Bu nedenle dava açmadan önce eşlerin evlilik süresince edindiği malvarlığının mümkün olduğunca eksiksiz tespit edilmesi gerekir.
Taşınmazlar için tapu kayıtları ve tapu müdürlüğündeki satış belgeleri, araçlar için trafik kayıtları, birikimler için banka hesap dökümleri, çalışma gelirleri için maaş bordroları ve SGK hizmet dökümü davanın temel belgeleridir. Kredi ile alınan mallarda kredi sözleşmesi ve ödeme planı, taksitlerin hangi dönemde ve kimin geliriyle ödendiğini gösterdiği için ayrıca önemlidir.
Eşlerden birinin şirket ortaklığı, emeklilik ikramiyesi veya bireysel emeklilik birikimi varsa bunlar da tasfiyede değerlendirilir. Mahkeme, taraflardan birinin elinde bulunan belgelerin getirtilmesine karar verebilir; ancak talebin somut olarak gösterilmesi davanın hızlı ilerlemesini sağlar.
Evlilikten önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?
Evlenmeden önce edinilen ve bedeli tamamen evlilik öncesinde ödenmiş olan ev, kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Ancak evin kredi taksitlerinin bir kısmı evlilik süresince eşlerden birinin çalışma geliriyle ödenmişse, bu ödemeler oranında edinilmiş mal katkısı doğar.
Böyle bir durumda mahkeme, evin toplam değerini evlilik öncesi ve evlilik içi ödemeler oranında ayırır. Evlilik içi ödemelere karşılık gelen kısım üzerinden katılma alacağı hesaplanır. Bu nedenle kredi sözleşmesi, ödeme dekontları ve maaş kayıtları davanın en önemli delilleri arasındadır.
Aynı şekilde aile konutu olarak kullanılan ev, tapuda kimin adına kayıtlı olursa olsun, eşin rızası olmadan satılamaz ve devredilemez. Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi uyarınca aile konutu şerhi tapu kütüğüne işletilebilir.
İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku, Gayrimenkul Hukuku.
Dayanak mevzuat
- TMK m.202 (yasal mal rejimi)
- TMK m.219 (edinilmiş mallar)
- TMK m.220 (kişisel mallar)
- TMK m.227 (değer artış payı)
- TMK m.236 (katılma alacağı)
- TMK m.194 (aile konutu)
Sık sorulan sorular
Boşanmada tapu kimin adınaysa ev onun mu olur?
Hayır. Tapunun kimin adına olduğu mülkiyeti gösterir, ancak ev evlilik içinde çalışma geliriyle alınmışsa edinilmiş maldır. Tasfiyede diğer eş, artık değerin yarısı oranında katılma alacağı talep edebilir. Ev aynen bölüşülmez; kural olarak alacak parayla ödenir.
Miras kalan mal boşanmada paylaşılır mı?
Miras yoluyla edinilen mallar Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesine göre kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Ancak miras kalan malın gelirleri, örneğin kira gelirleri, evlilik süresince elde edilmişse edinilmiş mal sayılır ve hesaba katılabilir.
Mal paylaşımı davası ne kadar sürer?
Süre, malvarlığının büyüklüğüne, bilirkişi incelemesine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Davanın boşanma kararının kesinleşmesini beklemesi ve taşınmazlar için değer tespiti yapılması nedeniyle mal rejimi tasfiye davaları çoğu zaman bir yılı aşabilir.
Çalışmayan eş de mal paylaşımından hak alabilir mi?
Evet. Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Çalışmayan eşin ev işleri ve çocuk bakımıyla evliliğe katkısı vardır; bu nedenle diğer eşin evlilik içinde edindiği malların artık değerine katılma hakkı doğar.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.