Şikayetten vazgeçme, yalnızca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda sonuç doğurur. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre şikâyetten vazgeçme, kesin hüküm verilinceye kadar yapılabilir ve kamu davasının düşmesine yol açar. Ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse dava düşmez; kamu davası gerektiren suçlarda ise vazgeçme davayı sona erdirmez.
Şikâyet ve şikâyetten vazgeçme nedir?
Ceza hukukunda suçların büyük çoğunluğu savcılık tarafından kendiliğinden, yani resen soruşturulur. Bu suçlarda mağdurun şikâyetçi olup olmaması soruşturmanın başlamasını veya devam etmesini etkilemez.
Bazı suçlarda ise kanun, soruşturma ve kovuşturmayı mağdurun şikâyetine bağlamıştır. Bu suçlara şikâyete bağlı suçlar denir. Şikâyete bağlı suçlarda mağdur şikâyetçi olmazsa soruşturma başlatılamaz; şikâyetten vazgeçerse de kural olarak dava düşer.
Şikâyetten vazgeçme, mağdurun bu hakkını kullanmaktan feragat etmesidir. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesi, şikâyetten vazgeçmenin şartlarını ve sonuçlarını düzenler.
Hangi suçlar şikâyete bağlıdır?
Hangi suçun şikâyete bağlı olduğu, ilgili suç tanımının yer aldığı kanun maddesinde belirtilir. Kanunda ayrıca belirtilmedikçe suçlar resen soruşturulur.
Uygulamada sık karşılaşılan şikâyete bağlı suçlar arasında basit yaralama, hakaret, basit tehdidin bazı hâlleri, konut dokunulmazlığının ihlalinin bazı hâlleri, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, özel hayatın gizliliğini ihlal ve cinsel taciz sayılabilir. Bu suçların nitelikli hâlleri ise çoğu zaman resen soruşturulur.
Aynı olay hem şikâyete bağlı hem de resen soruşturulan suçları içerebilir. Örneğin silahla yapılan yaralama nitelikli hâl olduğundan şikâyetten vazgeçme bu suç bakımından davayı düşürmeyebilir. Bu nedenle suçun hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi önemlidir.
Şikâyet süresi ne kadardır?
Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimseye altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Altı aylık süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve faili öğrendiği veya öğrenmiş olması gerektiği günden başlar. Faili tanımayan mağdur için süre, failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren işler.
Altı aylık süre geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine soruşturma yürütülemez. Bu nedenle şikâyete bağlı bir suçun mağduru olan kişinin, şikâyet hakkını kullanıp kullanmayacağına bu süre içinde karar vermesi gerekir.
Şikâyetten vazgeçmenin sonucu nedir?
Şikâyetten vazgeçme soruşturma aşamasında yapılırsa, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Kovuşturma aşamasında yapılırsa mahkeme kamu davasının düşmesine karar verir.
Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesinin dördüncü fıkrasına göre kanunda aksi yazılı olmadıkça şikâyetten vazgeçme, kesin hüküm verilinceye kadar yapılabilir ve kamu davasını düşürür. Bu, istinaf veya temyiz aşamasında da vazgeçmenin mümkün olduğu anlamına gelir.
Vazgeçme, suçun işlenmesine iştirak etmiş olanlardan birisi hakkında yapılmışsa diğerlerini de kapsar. Mağdur, vazgeçmeyi yalnızca bir fail için sınırlı tutamaz.
Sanık vazgeçmeyi kabul etmek zorunda mı?
Hayır. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine göre vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez. Kendisini suçsuz gören sanık, beraat kararı almak için yargılamanın devamını isteyebilir. Bu durumda mahkeme yargılamaya devam eder ve esastan karar verir.
Şikâyetten vazgeçtikten sonra tekrar şikâyetçi olunabilir mi?
Şikâyetten vazgeçme kesin sonuç doğurur ve geri alınamaz. Aynı fiil nedeniyle vazgeçen mağdurun tekrar şikâyette bulunması mümkün değildir.
Bu nedenle vazgeçme kararı, özellikle taraflar arasında bir anlaşma yapıldığında, anlaşmanın şartları yerine getirildikten sonra verilmelidir. Aksi hâlde anlaşmaya uyulmaması durumunda mağdurun ceza hukuku yoluna yeniden başvurma imkânı kalmaz.
Vazgeçme, kural olarak şahsi hak talebini, yani tazminat istemini ortadan kaldırmaz. Ancak mağdur, vazgeçerken şahsi haklarından da feragat ettiğini açıkça belirtirse bu durum hukuk davası bakımından da sonuç doğurabilir.
Şikâyetten vazgeçme nasıl yapılır?
Şikâyetten vazgeçme, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcılığına, kovuşturma aşamasında ise davaya bakan mahkemeye yapılır. Beyan sözlü olarak tutanağa geçirilebileceği gibi, dilekçeyle yazılı olarak da yapılabilir.
Vazgeçme beyanında hangi dosya ve hangi kişiler hakkında vazgeçildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir. Mağdur vekil aracılığıyla vazgeçecekse, vekaletnamede şikâyetten vazgeçme yetkisinin özel olarak yer alması gerekir; genel dava vekaletnamesi bu yetkiyi kendiliğinden kapsamaz.
Vazgeçmenin baskı veya tehdit altında yapıldığı durumlarda, bu durumun ayrıca suç teşkil edebileceği unutulmamalıdır. Mağdurun özgür iradesiyle karar vermesi, vazgeçmenin hukuki geçerliliği bakımından önemlidir.
Şikâyetten vazgeçmenin yargılama giderlerine etkisi nedir?
Şikâyetten vazgeçme nedeniyle dava düştüğünde yargılama giderlerinin kime yükleneceği de önem taşır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 327. maddesine göre, şikâyetten vazgeçme nedeniyle davanın düşmesi hâlinde yargılama giderleri kural olarak şikâyetten vazgeçen kişiye yüklenir.
Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma varsa, örneğin sanık giderleri üstlenmeyi kabul ediyorsa, mahkeme bu anlaşmayı dikkate alabilir. Bu nedenle vazgeçme beyanında yargılama giderlerine ilişkin durumun da açıkça belirtilmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları önler.
Vazgeçmeden önce dosyada yapılan masrafların, özellikle bilirkişi ve tanık giderlerinin ne kadar olduğunun öğrenilmesi, vazgeçme kararının sonuçlarının doğru değerlendirilmesini sağlar.
Uzlaştırma ile şikâyetten vazgeçme arasındaki fark nedir?
Uzlaştırma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde düzenlenen ve fail ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya varmasını amaçlayan bir yoldur. Uzlaştırma kapsamındaki suçların önemli bir kısmı şikâyete bağlı suçlardır.
Uzlaştırmada taraflar belirli bir edim üzerinde anlaşır; örneğin zararın giderilmesi veya özür dilenmesi. Edim yerine getirilince kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir. Şikâyetten vazgeçme ise herhangi bir karşılık şartına bağlı olmayan tek taraflı bir beyandır.
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda soruşturma evresinde uzlaştırma yoluna gidilmesi zorunludur; savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Bu süreçte tarafların hukuki durumlarını değerlendirmesi, sonuçları doğru anlamaları açısından önemlidir.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı TCK m.73 (soruşturma ve kovuşturmanın şikâyete bağlı olması)
- 5271 sayılı CMK m.253 (uzlaştırma)
- 5271 sayılı CMK m.223 (düşme kararı)
Sık sorulan sorular
Şikâyetten vazgeçince dava düşer mi?
Suç şikâyete bağlıysa, şikâyetten vazgeçme soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararına, kovuşturma aşamasında davanın düşmesine yol açar. Resen soruşturulan suçlarda ise vazgeçme davayı sona erdirmez; yargılama devam eder.
Şikâyetten vazgeçme ne zamana kadar yapılabilir?
Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça kesin hüküm verilinceye kadar yapılabilir. Bu nedenle istinaf ve temyiz aşamasında da vazgeçme mümkündür.
Şikâyetten vazgeçtikten sonra tekrar şikâyetçi olabilir miyim?
Hayır. Şikâyetten vazgeçme geri alınamaz. Aynı fiil nedeniyle vazgeçen mağdur tekrar şikâyette bulunamaz. Bu nedenle özellikle taraflar arasında bir anlaşma varsa, vazgeçme anlaşmanın şartları yerine getirildikten sonra yapılmalıdır.
Sanık şikâyetten vazgeçmeyi reddedebilir mi?
Evet. Vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez. Suçsuz olduğunu düşünen sanık, beraat kararı alabilmek için yargılamanın devam etmesini isteyebilir; bu durumda mahkeme esastan karar verir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Ceza Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.