Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışan işçinin, iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi üzerine aldığı tazminattır. Hesaplamada her tam çalışma yılı için otuz günlük brüt giydirilmiş ücret esas alınır; ancak bu ücret, devletin her dönem açıkladığı kıdem tazminatı tavanını aşamaz.
Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği süre boyunca verdiği emeğin karşılığı olarak, iş sözleşmesinin belirli sebeplerle sona ermesi hâlinde işveren tarafından ödenen toplu bir tutardır. 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiğinde kıdem tazminatına ilişkin yeni bir düzenleme yapılmamış, 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesi yürürlükte bırakılmıştır.
Kıdem tazminatı, işçinin sosyal güvencesi niteliğindedir ve iş sözleşmesiyle işçi aleyhine değiştirilemez. İşçinin kıdem tazminatından önceden feragat etmesi geçersizdir.
Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı sıklıkla karıştırılır. İhbar tazminatı, bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde doğar; kıdem tazminatı ise çalışma süresine bağlıdır. Şartları varsa işçi her iki tazminatı birlikte talep edebilir.
Kıdem tazminatı şartları nelerdir?
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir.
İkinci şart, iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesidir. Bunlar; işverenin iş sözleşmesini ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshetmesi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik nedeniyle işten ayrılma, emeklilik veya yaşlılık aylığı almak amacıyla ayrılma, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla ayrılması ve işçinin ölümüdür.
Kural olarak kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifanın gerçekte haklı bir nedene dayanması, örneğin ücretlerin ödenmemesi veya fazla mesai ücretlerinin verilmemesi gibi durumlarda işçinin feshi haklı fesih niteliği taşıyabilir ve kıdem tazminatı doğar.
Emeklilik için ayrılanlar kıdem alır mı?
Yaşlılık aylığı bağlanması amacıyla işten ayrılan veya sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayıp yalnızca yaş şartını bekleyen işçi, bu durumu SGK'dan alacağı yazıyla belgelendirerek işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır.
Kıdem tazminatı hesaplama nasıl yapılır?
Kıdem tazminatı hesaplama işleminde her tam çalışma yılı için işçinin otuz günlük brüt ücreti esas alınır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden orantılı ödeme yapılır; örneğin beş yıl altı ay çalışan işçiye beş buçuk yıl üzerinden hesaplama yapılır.
Hesaplamada esas alınan ücret, çıplak ücret değil giydirilmiş ücrettir. Giydirilmiş ücret, işçiye sürekli ve düzenli olarak sağlanan yol, yemek, yakacak yardımı, düzenli ikramiye gibi para ve parayla ölçülebilen menfaatlerin brüt ücrete eklenmesiyle bulunur. Fazla mesai ücreti gibi süreklilik göstermeyen ödemeler hesaba katılmaz.
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve sigorta primi kesilmez. Hesaplanan brüt tutardan damga vergisi düşülerek işçiye ödenecek net kıdem tazminatı bulunur.
Kıdem tazminatı tavanı nedir?
Kıdem tazminatında her yıl için ödenecek tutar, kanunda belirtilen tavanı aşamaz. Tavan, devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesine bağlı olarak her yılın Ocak ve Temmuz aylarında yeniden belirlenir. Hesaplamada iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte geçerli olan tavan uygulanır; güncel tutar resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Kıdem tazminatı ne zaman ödenir, faiz işler mi?
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte muaccel olur, yani derhâl ödenmesi gerekir. İşverenin kıdem tazminatını zamanında ödememesi hâlinde, 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında faiz işletilir.
Kıdem tazminatının ödenmemesi, işverenle arabuluculuk sürecinde veya iş mahkemesinde talep edilebilir. İşveren ödeme yapmadıysa, işçinin ayrıldığı tarihten itibaren faiz talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
Kıdem tazminatı nasıl talep edilir?
Kıdem tazminatı talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesine göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminat taleplerinde arabulucuya başvurulmuş olunması dava şartıdır.
Arabuluculuk başvurusu, işçinin veya işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Anlaşma sağlanırsa arabuluculuk tutanağı ilam niteliğinde belge hâline gelir. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir; Sivas'ta bu davalar Sivas İş Mahkemesi'nde görülür.
Davada işçinin çalışma süresini gösteren SGK hizmet dökümü, maaş bordroları, banka hesap hareketleri ve fesih bildirimi önemli delillerdir. Kayıt dışı çalışılan dönemler varsa, bu sürelerin ispatı için tanık deliline başvurulabilir.
Kıdem tazminatı hesaplamasında hangi süreler dikkate alınır?
Kıdem süresi, işçinin aynı işverene bağlı olarak çalıştığı toplam süredir. Deneme süresi, yıllık ücretli izinler ve kanunda çalışılmış sayılan süreler kıdeme dâhildir. Aynı işverende aralıklarla çalışılmışsa, önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmemişse bu süreler de birleştirilir.
İşyeri devredildiğinde, devreden işverende geçen süreler de kıdem hesabına katılır. Devreden ve devralan işveren, devir tarihine kadar geçen süreye ilişkin kıdem tazminatından birlikte sorumludur. Kayıt dışı çalışılan süreler ise tanık ve diğer delillerle ispatlandığında kıdem süresine eklenebilir.
Kıdem tazminatında zamanaşımı ne kadardır?
Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre, 2017 yılında yapılan değişiklikle on yıldan beş yıla indirilmiştir.
Arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur; arabuluculuk sürecinde geçen süre zamanaşımı hesabına katılmaz. Yine de haklarının kaybolmaması için işçinin iş sözleşmesi sona erdikten sonra talebini geciktirmemesi önemlidir.
İlgili çalışma alanı: İş Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (kıdem tazminatı)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 (işçinin haklı nedenle feshi)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25 (işverenin haklı nedenle feshi)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (zorunlu arabuluculuk)
Sık sorulan sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak alamaz. Ancak istifa gerçekte haklı bir nedene dayanıyorsa, örneğin ücretler ödenmiyor, fazla mesai verilmiyor veya sigorta primleri eksik yatırılıyorsa, işçinin feshi haklı fesih sayılır ve kıdem tazminatı doğar. Emeklilik ve askerlik nedeniyle ayrılma da kıdem hakkı verir.
Kıdem tazminatı için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılı dolduran işçiye her tam yıl için otuz günlük brüt giydirilmiş ücret ödenir; artan aylar ve günler için de orantılı hesaplama yapılır.
Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir. Gelir vergisi ve sosyal güvenlik primi kesintisi yapılmaz. Brüt tutardan damga vergisi düşülerek işçiye ödenecek net tutar bulunur.
Kıdem tazminatı davası hangi mahkemede açılır?
Kıdem tazminatı davası iş mahkemesinde açılır; ancak dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava açılabilir. Sivas’ta iş davaları Sivas İş Mahkemesi’nde görülür.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. İş Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.