İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli bir neden gösterilmeden işten çıkarılması hâlinde işe geri dönmek için açtığı davadır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
İşe iade davası nedir?
İşe iade davası, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 ile 21. maddeleri arasında düzenlenen iş güvencesi hükümlerine dayanır. Bu hükümler, belirli şartları taşıyan işçinin iş sözleşmesinin ancak geçerli bir nedenle feshedilebileceğini öngörür.
İşveren, işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir neden olmadan fesih yaparsa, işçi işe iadesini talep edebilir. Mahkeme feshi geçersiz bulursa işçinin işe iadesine karar verir.
İşe iade davası, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinden farklıdır. İşe iade davasında amaç işe geri dönmektir; işveren işçiyi işe başlatmazsa bunun yaptırımı olarak işe başlatmama tazminatı ödenir.
İşe iade davası açma şartları nelerdir?
İş güvencesinden yararlanabilmek için İş Kanunu'nun 18. maddesinde sayılan şartların birlikte bulunması gerekir. İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır; işverenin aynı iş kolundaki birden fazla işyeri varsa işçi sayısı bunların toplamına göre belirlenir.
İşçinin en az altı aylık kıdemi olmalı ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmalıdır. Belirli süreli iş sözleşmeleri, sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erdiğinden kural olarak iş güvencesi kapsamında değildir.
İşveren vekili konumunda olan ve işletmenin bütününü yöneten kişiler ile işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri iş güvencesinden yararlanamaz. Ayrıca yeraltı işlerinde çalışan işçiler için altı aylık kıdem şartı aranmaz.
İşe iade davasında süreler nasıl işler?
İşe iade sürecinde hak düşürücü süreler çok önemlidir. İş Kanunu'nun 20. maddesi ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre kaçırılırsa işe iade hakkı kaybedilir.
Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılmalıdır. Bu süre de hak düşürücüdür ve mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
Arabuluculukta tarafların anlaşması hâlinde, işe başlatma tarihi, ücret ve diğer haklar ile işçinin işe başlatılmaması durumunda ödenecek tazminat tutarının belirlenmesi zorunludur. Aksi hâlde anlaşma tutanağı işe iade bakımından sonuç doğurmaz.
Fesih bildirimi yazılı olmalı mı?
İş Kanunu'nun 19. maddesine göre işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Davranış veya verimle ilgili nedenlerle feshedilecek işçinin savunmasının alınması da gerekir. Bu şekil şartlarına uyulmaması, feshin geçersizliği sonucunu doğurabilir.
Geçerli neden nedir?
İş Kanunu'nun 18. maddesi geçerli nedenleri üç grupta toplar. İşçinin yeterliliğinden kaynaklanan nedenler; performans düşüklüğü, sık sık hastalanma gibi işin yürütülmesini olumsuz etkileyen durumları kapsar. İşçinin davranışlarından kaynaklanan nedenler; işe geç gelme, iş arkadaşlarıyla sürekli uyumsuzluk gibi haklı fesih ağırlığına ulaşmayan davranışlardır.
İşletme, işyeri veya işin gereklerinden kaynaklanan nedenler ise yeni teknoloji uygulanması, iş hacminin daralması, bazı bölümlerin kapanması gibi ekonomik ve teknik sebeplerdir. Bu durumda işverenin feshi son çare olarak kullanması, işçiyi başka bir bölümde değerlendirme imkânını araştırması beklenir.
Feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşçi ise feshin başka bir nedene, örneğin sendika üyeliğine dayandığını iddia ediyorsa bunu ispat etmekle yükümlüdür.
İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti nedir?
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işçi kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. İşçi süresinde başvurmazsa, fesih geçerli bir fesih sayılır.
İşçinin başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işçiyi işe başlatmazsa, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemek zorundadır. Tazminatın miktarı mahkeme kararında belirlenir.
Ayrıca işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir. Buna boşta geçen süre ücreti denir. İşçi işe başlatılsa da başlatılmasa da bu ücret ödenir.
İşe iade davasında hangi deliller önemlidir?
İşe iade davasında feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverende olsa da işçinin kendi iddialarını destekleyen belgeleri toplaması önemlidir. Yazılı fesih bildirimi, savunma istem yazısı, iş sözleşmesi, maaş bordroları ve SGK hizmet dökümü davanın temel belgeleridir.
İşletme gerekçesiyle yapılan fesihlerde işçinin yerine yeni bir çalışanın alınıp alınmadığı, işyerindeki işçi sayısının fesihten sonra nasıl değiştiği ve işverenin feshi son çare olarak kullanıp kullanmadığı araştırılır. Bu nedenle fesihten sonraki işe alımları gösterebilecek tanık beyanları da önem taşır.
İşe iade davası hangi mahkemede ve ne kadar sürede sonuçlanır?
İşe iade davası iş mahkemesinde açılır. Sivas'ta çalışan işçiler için dava Sivas İş Mahkemesi'nde görülür. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemeleri iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
İş Kanunu'nun 20. maddesine göre işe iade davası seri muhakeme usulüne göre görülür ve kanun, davanın iki ay içinde sonuçlandırılmasını öngörür. Uygulamada mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak bu süre uzayabilir. Kararın istinaf edilmesi hâlinde bölge adliye mahkemesinin verdiği karar kesindir.
İlgili çalışma alanı: İş Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18 (feshin geçerli sebebe dayandırılması)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19 (fesih usulü)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20 (fesih bildirimine itiraz)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21 (geçersiz sebeple feshin sonuçları)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
Sık sorulan sorular
İşten çıkarıldım, işe iade için ne kadar sürem var?
Fesih bildiriminin size tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılmalıdır. Her iki süre de hak düşürücüdür.
30’dan az işçi çalışan yerde işe iade davası açılabilir mi?
Hayır. İş güvencesi hükümleri, işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması hâlinde uygulanır. İşverenin aynı iş kolundaki işyerlerindeki toplam işçi sayısı dikkate alınır. Bu şart yoksa işe iade davası açılamaz, ancak kıdem ve ihbar tazminatı talep edilebilir.
İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?
Mahkeme, işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatı en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında belirler. Buna ek olarak kararın kesinleşmesine kadar en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar ödenir.
Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işe iade davası açabilir mi?
Kural olarak hayır. İş güvencesi belirsiz süreli iş sözleşmeleri için geçerlidir. Ancak belirli süreli sözleşmenin objektif bir neden olmaksızın zincirleme yenilenmesi hâlinde sözleşme belirsiz süreli sayılabilir ve işe iade yolu açılabilir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. İş Hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.