Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, sanığa verilen iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasının açıklanmayarak beş yıllık denetim süresine bırakılmasıdır. Sanık bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa açıklanmayan hüküm ortadan kalkar ve dava düşer; karar adli sicil kaydında görünmez.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kısaca HAGB, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde düzenlenen bir kurumdur. Mahkeme sanığı suçlu bulup cezasını belirler; ancak bu hükmü açıklamaz ve belirli bir süre boyunca sanığın davranışlarını denetime bırakır.
HAGB kararı, sanığın hukuki bir sonuç doğurmayan bir hükümle denetim altında tutulması anlamına gelir. Açıklanmayan hüküm, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Bu nedenle HAGB kararı, mahkûmiyet kararından farklıdır.
Kurumun amacı, özellikle ilk kez suç işleyen ve yeniden suç işlemeyeceği değerlendirilen kişilerin, bir ceza mahkûmiyetinin olumsuz sonuçlarından korunmasıdır. Bu yönüyle HAGB, cezanın bireyselleştirilmesinin önemli araçlarından biridir.
HAGB kararının şartları nelerdir?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine göre HAGB kararı verilebilmesi için sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması gerekir.
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması gerekir. Mahkeme ayrıca sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varmalıdır.
Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi de şarttır. Ancak sanığın ekonomik durumu nedeniyle zararı hemen gideremediği durumlarda, mahkeme zararın taksitle ödenmesine karar verebilir.
Sanığın kabulü gerekir mi?
Evet. HAGB kararı verilebilmesi için sanığın bunu kabul etmesi gerekir. Kendisini suçsuz gören ve beraat kararı almak isteyen sanık, HAGB'yi kabul etmeyebilir. Bu durumda mahkeme hükmü açıklar ve sanık bu karara karşı kanun yollarına başvurabilir.
Denetim süresi nedir, ne kadar sürer?
HAGB kararı verildiğinde sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Suça sürüklenen çocuklar bakımından bu süre üç yıldır. Mahkeme, denetim süresi içinde sanığın bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri olarak belirli yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir.
Bu yükümlülükler arasında bir meslek veya sanat edinmek için eğitim programına devam etmek, bir kamu kurumunda çalışmak veya belirli yerlere gitmemek gibi tedbirler bulunabilir.
Denetim süresi içinde sanık kasıtlı yeni bir suç işlemezse ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı, yani davanın düşmesi kararı verilir.
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kararı, adli sicil kaydında, yani halk arasında sabıka kaydı olarak bilinen belgede görünmez. Bu karar, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma veya kovuşturma yürüten merciler tarafından, bir kez daha HAGB kararı verilip verilemeyeceğinin tespiti amacıyla görülebilir.
Bu nedenle HAGB kararı, iş başvurularında istenen adli sicil kaydında yer almaz. Ancak bazı kamu görevlerine giriş şartları ve özel mevzuat bakımından farklı değerlendirmeler yapılabileceğinden, somut durumun ayrıca incelenmesi gerekir.
Denetim süresi başarıyla tamamlanıp dava düştükten sonra bu kayıt da silinir. Böylece kişi hakkında herhangi bir mahkûmiyet sonucu doğmaz.
Denetim süresinde yeni suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde, mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar.
Bu durumda sanık, daha önce belirlenen ceza ile mahkûm olur ve bu mahkûmiyet adli sicil kaydına işlenir. Mahkeme, hükmü açıklarken koşulları varsa cezanın ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.
Denetim süresinde işlenen yeni suçun kasıtlı olması önemlidir. Taksirle işlenen suçlar, örneğin dikkatsizlik sonucu gerçekleşen bir trafik kazası, kural olarak HAGB kararının açıklanmasına yol açmaz.
HAGB ile cezanın ertelenmesi arasındaki fark nedir?
Cezanın ertelenmesi, Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesinde düzenlenir ve iki yıl veya daha az süreli hapis cezaları için uygulanabilir. Ertelemede hüküm açıklanır, yani sanık mahkûm olur ve bu mahkûmiyet adli sicil kaydına işlenir; yalnızca cezanın infazı belirli bir denetim süresine bırakılır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ise hüküm hiç açıklanmaz. Bu nedenle HAGB, sanık bakımından ertelemeye göre daha lehe bir kurumdur. Mahkeme önce HAGB şartlarını değerlendirir; HAGB şartları yoksa veya sanık HAGB'yi kabul etmezse, koşulları varsa cezanın ertelenmesine karar verebilir.
Her iki kurumda da denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi, ertelenen cezanın infazına veya açıklanmayan hükmün açıklanmasına yol açar. Bu nedenle denetim süresi boyunca hukuka uygun davranılması büyük önem taşır.
HAGB kararına itiraz edilebilir mi?
HAGB kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilemez; bu karara karşı yalnızca itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılır ve kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki bir başka mahkeme tarafından incelenir.
İtiraz incelemesi, esastan bir yeniden yargılama değildir. İtiraz mercii, HAGB şartlarının bulunup bulunmadığını ve yargılamada hukuka aykırılık olup olmadığını değerlendirir. Bu nedenle beraat talep eden sanığın, HAGB'yi baştan kabul etmemesi ve hükmün açıklanmasını istemesi daha uygun olabilir.
Sivas'ta görülen ceza davalarında HAGB kararına itirazlar, kararı veren mahkemeye göre ilgili Sivas ceza mahkemesi tarafından incelenir.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı CMK m.231 (hükmün açıklanmasının geri bırakılması)
- 5271 sayılı CMK m.267-268 (itiraz)
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu
Sık sorulan sorular
HAGB kararı sabıka kaydına işler mi?
Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicil kaydında görünmez. Ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yargı mercileri tarafından görülebilir. Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer ve bu kayıt da silinir.
HAGB denetim süresi ne kadardır?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında denetim süresi yetişkinler için beş yıl, suça sürüklenen çocuklar için üç yıldır. Bu süre içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kalkar.
HAGB kararını kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. HAGB kararı ancak sanığın kabul etmesi hâlinde verilebilir. Beraat etmek isteyen sanık HAGB’yi reddedebilir; bu durumda mahkeme hükmü açıklar ve sanık bu karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurabilir.
HAGB kararına nasıl itiraz edilir?
HAGB kararına karşı yalnızca itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle yapılır ve yargı çevresindeki başka bir mahkeme tarafından incelenir.
Sivas Barosu’na kayıtlı avukat. Aile, ceza ve miras hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık.
Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Kanun değişiklikleri ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.